Artıq yalnız inflyasiyanı izləmək kifayət deyil! Yapon avtomobil həmkarlar ittifaqları maaş artımında daha irəli getməyə çalışır — bu da 2027-ci ilin bahar danışıqları üçün ton yarada bilər

Məlumata görə, Yaponiyanın ən böyük avtomobil sənayesi həmkarlar ittifaqı təşkilatı gələn il keçiriləcək əmək danışıqlarında təkcə maaş artımlarının inflyasiyaya uyğunlaşdırılmasını kifayət etməyən hədəflərlə çıxış etməyi planlaşdırır. Təşkilatın rəhbərinin sözlərinə görə, Yaponiyanın yetərli sayda peşəkar işçi qüvvəsinə sahib olmasını və Çinlə artan rəqabətə cavab verməsini təmin etmək üçün daha güclü maaş artımlarına ehtiyac var. Yaponiyanın Avtomobil Həmkarlar İttifaqları Federasiyasının (JAW) prezidenti Akihiro Kaneko bazar ertəsi verdiyi müsahibədə deyib: “Biz 2027-ci il yaz əmək haqqı danışıqlarında əvvəlki illərlə müqayisədə daha yüksək standartın müəyyən edilməsini müzakirə edirik.”

Akihiro Kaneko qeyd edib ki, son illərdə JAW son onilliklərin ən güclü maaş artımlarını əldə edə bilib, lakin təşkilat hesab edir ki, illik əmək haqqı artımı əsasən işçiləri həyat xərclərinin artmasından qorumağa yönəlibsə, bu, onilliklərlə davam edən maaş durğunluğunu aradan qaldırmaq üçün kifayət deyil. Onun fikrincə, əksinə, maaşlar getdikcə daha çox məhsuldarlığın artımını və işçilərin yaratdığı dəyəri əks etdirməlidir ki, bu da Yaponiyanın xarici rəqiblərlə arasındakı fərqi azaltmasına kömək etsin.

Akihiro Kaneko bildirib ki, Çin avtomobil istehsalçılarının, xüsusilə də elektrikli avtomobil sahəsində sürətli yüksəlişi nəticəsində Yaponiya avtomobil sənayesi getdikcə daha çətin biznes ortamı ilə üz-üzədir. Bununla belə, o vurğulayıb ki, Yaponiya Çinlə qalib gəlmənin çətin olduğu xərclər əsaslı rəqabət aparmağa çalışmamalı, əvəzində istedadlı insanlara yatırım etməli, daha yüksək əlavə dəyəri olan məhsulların hazırlanmasına fokuslanmalıdır.

JAW tərkibində 12 həmkarlar ittifaqı mövcuddur və bunlar ümumilikdə 780 min işçini təmsil edir; bura həm Toyota (TM.US), Honda (HMC.US) kimi avtomobil istehsalçılarının, həm də avtomobil ehtiyat hissələri istehsalçılarının əməkdaşları daxildir. Bu il keçirilən əmək danışıqlarında JAW üzvü olan həmkarlar ittifaqları orta aylıq maaşda 4,81% artım əldə edib, bunun 3,58%-i əsas maaş artımıdır. Müqayisə üçün, bir il əvvəl ümumi maaş artımı 4,94%, əsas maaş əlavəsi isə eyni şəkildə 3,58% olmuşdu.

Ötən il Yaponiyada əsas istehlakçı inflyasiya səviyyəsi orta hesabla 3,1% təşkil edib. Bu ilin böyük bir hissəsində isə Yaponiya üçün əsas inflyasiya hələ də Yaponiya Bankının 2% hədəfindən aşağı qalıb, lakin sentyabrda 2,1%-ə yüksəlib və doqquz ay ərzində ilk dəfə bu hədəfi keçib.

Yaponiya avtomobil sənayesi, adətən, ölkədə ümumi əmək haqqı danışıqlarının tonunu müəyyən edir. Bu sahə təxminən 5,5 milyon insanı işlə təmin edir və Yaponiyada illik əmək haqqı danışıqları (Shunto) əsasən hər ilin ilk aylarda tam şəkildə başlayır. Yaponiyadakı ən böyük həmkarlar təşkilatı - Yaponya Əmək İttifaqları Konfederasiyası (Rengo) ötən həftə gələn il üçün daha iddialı əmək danışıqları üçün istiqamət bildirdi (JAW da bu təşkilata daxildir). Yeni qaydalar əsas hədəf olaraq təxminən 6%-lik maaş artımını nəzərdə tutur, minimum səviyyə isə ən azı 5% olaraq qalır.

Artan inflyasiya təzyiqləri fonunda, əgər gələn il Yaponiyanın avtomobil sənayesini təmsil edən illik əmək danışıqlarında daha yüksək maaş artımı tələb olunarsa, bu, “maaş-inflyasiya” spiralına dair narahatlığa səbəb ola və Yaponiya Bankının pul siyasətini daha sürətli sərtləşdirməsinə gətirib çıxara bilər.

Yaponiya Bankının faiz dərəcələrini artırmasının əsas maneəsi heç vaxt sadəcə inflyasiya göstəriciləri olmayıb, əsas məsələ inflyasiyanın davamlılığıdır. Ueda Kazuo vəzifəyə başladıqdan sonra tez-tez vurğulayıb ki, 2% inflyasiya hədəfi yalnız “maaş–qiymət sağlam dövranı” ilə dəstəklənən daxili inflyasiya olmalıdır və təkcə idxal olunan enerji və xammal qiymətlərinin artımından qaynaqlanan xərclər əsasında formalaşmamalıdır. Buna görə də Shunto “start şüası” rolunu oynayır: Güclü Shunto nəticələri dərhal faiz artımına səbəb olmaya bilər, amma bu, faiz artımının əsas şərtidir; əksinə, əgər Shunto zəif nəticə verərsə və faktiki maaşlar uzun müddət mənfi olarsa, inflyasiya 2%-i keçsə də, Mərkəzi Bank ehtiyatlı davranacaq. Çünki o, faiz artımının hələ yaranmamış sağlam dövranı boğacağından ehtiyat edir.