Fitch wskazuje na ryzyko obniżenia ratingu suwerennego USA, odsetki od długu krajów rozwiniętych przekraczają 3,3 biliona dolarów

Na tle rozszerzenia deficytu federalnego Stanów Zjednoczonych do 1,99 biliona dolarów oraz rekordowych wydatków na odsetki w wysokości 1,05 biliona dolarów w roku budżetowym 2026, Fitch Ratings jasno wskazuje na ryzyko obniżenia ratingu suwerennego USA.

Według danych opublikowanych przez Departament Skarbu USA 16 października, deficyt budżetu federalnego za rok fiskalny kończący się 30 września 2026 wyniósł 1,99 biliona dolarów, zwiększając się o około 12% rok do roku, co stanowi największy roczny deficyt od 2021 roku; po raz czwarty z rzędu utrzymuje się na tym wysokim poziomie.

Wzrost rentowności amerykańskich obligacji skarbowych spowodował gwałtowny wzrost wydatków odsetkowych, stając się kluczowym czynnikiem powiększającym deficyt. W roku budżetowym 2026 wydatki netto na odsetki wzrosły o 81,4 miliarda dolarów, osiągając rekordową wartość 1,05 biliona dolarów, czyniąc je jednym z trzech głównych wydatków rządowych.

Według Fitch, do końca roku całkowite zadłużenie rządów w rozwiniętych gospodarkach przekroczy 75 bilionów dolarów; zgodnie z danymi International Financial Institute (IIF), nawet przed obecną falą wyprzedaży obligacji, roczne wydatki odsetkowe bogatych krajów przekroczyły 3,3 biliona dolarów, przewyższając globalne wydatki na obronność lub inwestycje w sztuczną inteligencję.

Fitch wymienia Stany Zjednoczone, Francję i Wielką Brytanię jako kraje, których stabilność zadłużenia jest zagrożona i których rating suwerenny jest zagrożony obniżeniem; ponadto jasno stwierdza: jeśli wysokie deficyty fiskalne, udział wydatków odsetkowych w dochodach oraz stosunek długu publicznego do PKB będą się stale pogarszać, a nie będzie wiarygodnego planu fiskalnych działań korekcyjnych w średnim okresie, rating suwerenny USA będzie pod presją obniżenia.

Główny ekonomista Fitch Ratings, Brian Coulton, przypisuje obecny wzrost rentowności na rynku obligacji wspólnemu oddziaływaniu czynników podażowych i popytowych. Zauważa:

Szok energetyczny trwa dłużej niż się spodziewano, zmieniając oczekiwania rynku co do polityki pieniężnej i czyniąc banki centralne bardziej czujnymi wobec drugiej rundy efektów inflacyjnych.

Zwraca uwagę, że pod presją są nie tylko obligacje krótkoterminowe, lecz także 30-letnie długoterminowe obligacje skarbowe, których rentowność również rośnie, podczas gdy oczekiwania inflacyjne na średni i długi okres pozostają zasadniczo stabilne. Brian Coulton wyjaśnia:

To pokazuje, że szerzej rozumiane czynniki podażowo-popytowe również mają znaczenie.

Presja podażowa pochodzi przede wszystkim od stale rosnących deficytów budżetowych rządów. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF) w najnowszym „Światowym Raportcie Gospodarczym” z października podkreśla, że łączna wartość netto pożyczek rozwiniętych gospodarek w tym roku osiągnie 5,2% PKB — najwyższy poziom od 2021 roku.

Według danych Departamentu Skarbu USA, za rok fiskalny kończący się 30 września 2026, deficyt federalny wyniósł 1,99 biliona dolarów, co oznacza wzrost o około 12% rok do roku, największy deficyt od 2021 roku, czwarty rok z rzędu utrzymujący się na wysokim poziomie; wydatki na odsetki netto wzrosły o 81,4 miliarda dolarów, osiągając rekordową wartość 1,05 biliona dolarów, stając się jednym z trzech głównych wydatków rządowych.

Jednocześnie masowe finansowanie przez gigantów technologicznych bezpośrednio konkuruje o środki na rynku z obligacjami suwerennymi. Brian Coulton wskazuje:

W gorączce inwestycji w AI wielkie firmy technologiczne chmurowe intensywnie pozyskują kapitał na budowę centrów danych i infrastrukturę IT, konkurując o środki z obligacjami suwerennymi na rynku długu.

Goldman Sachs przewidywał, że pięć największych dostawców usług chmurowych — Google, Amazon, Meta, Microsoft i Oracle — wyemitują obligacje o wartości około 250 miliardów dolarów w 2026 roku, a w 2027 roku kwota ta wzrośnie do 400 miliardów dolarów. Brian Coulton podsumowuje:

Wzrost popytu inwestycyjnego przy niesynchronicznym wzroście poziomu oszczędności wywiera presję na wzrost realnych stóp procentowych w USA i na świecie.

Federico Barriga-Salazar, dyrektor regionalny Fitch Ratings ds. suwerennych ratingów w Europie Zachodniej, uważa, że wzrost kosztów finansowania stanowi presję dla wszystkich rynków rozwiniętych, szczególnie dla krajów o wysokim zadłużeniu i dużych koncentracjach zapadających obligacji, z Francją, USA i Wielką Brytanią na czele.

Prezes IMF Kristalina Georgiewa niedawno ostrzegła, że kraje rozwinięte stały się „najpoważniejszymi naruszycielami” w kwestii zadłużenia. Wraz z rosnącymi kosztami obsługi zadłużenia, możliwości fiskalne krajów są coraz bardziej ograniczane — zmniejsza się zdolność do wspierania ludności w ponoszeniu kosztów życia.

Zdolność kraju do opierania się szokom finansowym w dużej mierze zależy od średniego pozostałego terminu zadłużenia. Federico Barriga-Salazar zauważa, że średni pozostały okres do wykupu długu rządu Wielkiej Brytanii wynosi 13,4 roku, Francji 8,2 roku, co oznacza, że wzrost rentowności obligacji będzie stopniowo przekładał się na wzrost kosztów finansowania.

Jednocześnie ostrzega, że krótko terminowy dług Francji stanowi 15,9% PKB; jeśli warunki finansowania na rynku się pogorszą, Francja napotka krótkoterminowe problemy z płynnością fiskalną.

Wobec obaw dotyczących możliwości wywołania przez turbulencje na francuskim rynku obligacji nowego kryzysu zadłużenia w Europie, Federico Barriga-Salazar ocenia sytuację ostrożnie. Podkreśla, że Europa stworzyła wiele mechanizmów ochronnych: Europejski Mechanizm Stabilizacyjny (ESM), unię bankową oraz różnorodne instrumenty wsparcia Europejskiego Banku Centralnego, których celem jest ograniczenie ryzyka systemowego.

Ed Parker, globalny dyrektor ds. analiz suwerennych i instytucji ponadnarodowych w Fitch Ratings, wyraźnie wskazuje sygnały mogące wywołać obniżenie ratingu suwerennego: czy wysoki deficyt finansów publicznych może zostać ograniczony, czy udział wydatków odsetkowych w dochodach będzie nadal rosnąć, oraz czy stosunek długu publicznego do PKB może zostać ustabilizowany.

Ostrzega:

Jeśli te wskaźniki będą się stale pogarszać, a rząd nie przedstawi wiarygodnego planu średnioterminowych korekt fiskalnych, presja na obniżenie ratingu suwerennego może wzrosnąć.

Raport Fitch wskazuje, że medianowa rentowność 10-letnich obligacji skarbowych dziesięciu największych rozwiniętych gospodarek jest o 161 punktów bazowych wyższa niż średnia rentowność niespłaconego zadłużenia, co czyni obniżenie lub nawet stabilizowanie poziomu długu coraz trudniejszym.

Ed Parker podkreśla, że większość obligacji rządowych ma długie okresy wykupu, więc wzrost rentowności obligacji potrzebuje czasu, by przekładać się na średnią efektywną stopę zadłużenia, dając rządom pewne okno na działania korekcyjne. Jednocześnie zaznacza:

Jeśli stosunek długu do PKB gwałtownie wzrośnie, brak wiarygodnego planu fiskalnego i skuteczności politycznej oznacza wzrost ryzyka trwałości zadłużenia publicznego.

Na przykładzie Francji, Fitch oblicza, że aby utrzymać stabilność zadłużenia, podstawowy deficyt fiskalny powinien spaść z oczekiwanych 2,9% do 0,4% PKB; jeśli rzeczywiste koszty finansowania wzrosną do obecnych poziomów rentowności rynkowych, Francja będzie musiała wdrożyć dodatkowe korekty fiskalne na poziomie około 3,1% PKB.

Ed Parker stwierdza, że zarówno dla USA, jak i Francji, „jeśli stan finansów publicznych się pogorszy, stanie się to czynnikiem wywołującym obniżenie ratingu.”