Chỉ số chứng khoán Mỹ vẫn chưa kết thúc đà giảm vào tháng 9? Chiến lược gia của Citadel cảnh báo: vẫn còn áp lực giảm cho đến cuối tháng, tháng 10 có thể đón nhận cơ hội chuyển biến.

Thị trường chứng khoán Mỹ vẫn chưa kết thúc đợt điều chỉnh tháng 9, nhưng cơ hội xoay chuyển đang được hình thành.

Scott Rubner, Chiến lược gia trưởng về cổ phiếu và phái sinh tại Citadel Securities, cảnh báo rằng mặc dù tâm lý và vị thế thị trường đã có những dấu hiệu cải thiện rõ rệt, nhưng xu hướng yếu kém của tháng 9 vẫn chưa kết thúc, và thị trường cổ phiếu có nguy cơ tiếp tục giảm sâu hơn trước cuối tháng.

Scott Rubner chỉ ra rằng, cấu trúc cung cầu vẫn chưa có lợi trước cuối tháng, yếu tố kỹ thuật vẫn gây áp lực lên thị trường cổ phiếu, dự đoán rằng trong hai tuần tới thị trường sẽ tiếp tục chịu sức ép. Tuy nhiên, với vị thế đã được giảm và tâm lý trở nên bi quan nhanh chóng, ông cho biết ngày càng "bình thản" khi tận dụng giai đoạn yếu trước cuối tháng để gia tăng vị thế dài hạn cốt lõi.

Khoảng 7 nghìn tỷ USD hợp đồng quyền chọn cổ phiếu Mỹ sẽ đáo hạn vào thứ Sáu tuần này, chiếm khoảng 25% tổng mức tiếp xúc quyền chọn tại Mỹ. Đồng thời, cửa sổ mua lại của doanh nghiệp sắp đóng lại, chiến lược hệ thống vẫn còn tiềm năng bán ra, áp lực tái cân bằng tài sản xuyên suốt cuối quý tiếp diễn—nhiều yếu tố kết hợp trở thành động lực chính cho lực bán tháo trước cuối tháng.

Bề ngoài yên ả, xu hướng giảm mở rộng hơn chỉ số thể hiện

Chỉ số S&P 500 có vẻ giảm không đáng kể trong tháng, nhưng thực tế làm lu mờ tổn thất lớn hơn trong nội bộ thị trường. Trong 11 nhóm ngành thì 9 nhóm ghi nhận giảm giá trong tháng, chỉ có năng lượng và dịch vụ truyền thông tăng giá ngược dòng, nhưng hai nhóm này chỉ chiếm khoảng 14% tỷ trọng chỉ số.

Mức độ tập trung của chỉ số đã giúp giảm bớt tác động. Top 10 cổ phiếu lớn nhất S&P 500 hiện chiếm khoảng 40% tỷ trọng chỉ số, hiệu suất của các cổ phiếu này đa số vượt trội so với trung bình, khiến toàn chỉ số trông có vẻ ổn định, trong khi thực chất đà yếu đã lan rộng ra nhiều cổ phiếu khác.

Cấu trúc thị trường quyền chọn cũng thay đổi đáng kể. Độ lệch put/call tiêu chuẩn 1 tháng của S&P 500 hiện ở mức bách phân vị 62 trong một năm qua, chỉ số Nasdaq 100 ở mức bách phân vị 70, còn Russell 2000 đạt tới bách phân vị 83.

Nhà đầu tư đang tìm kiếm bảo vệ ở cấp độ chỉ số với chi phí cao hơn rõ rệt, nhưng nhu cầu này vẫn chưa lan sang cấp ngành—độ lệch của ngành công nghệ vẫn chỉ ở mức bách phân vị 40, còn ngành tiêu dùng tuỳ chọn thậm chí thấp hơn, chỉ ở mức bách phân vị 12.

Cán cân cung cầu cuối tháng: Bên bán vẫn chiếm ưu thế

Rubner cho rằng, dù tâm lý đã xấu đi nhanh chóng nhưng yếu tố kỹ thuật gần đây vẫn không có lợi cho thị trường cổ phiếu, nhiều động lực bán ra tiềm ẩn đang cộng hưởng.

Các chiến lược định lượng vẫn giữ vị thế có thể bán ra. Vị thế của các chiến lược nhắm mục tiêu biến động vẫn ở mức cao, vị thế mô phỏng của chiến lược nhắm mục tiêu biến động 10% vào khoảng 86%, mức cao nhất kể từ tháng 3. Mặc dù CTA đã giảm vị thế, chỉ số Z tổng thể của cổ phiếu Mỹ vẫn từ +2.4 cuối tháng 8 giảm về +1.1 hiện tại, nghĩa là nếu thị trường tiếp tục yếu, CTA vẫn còn dư địa bán thêm.

Cuối quý mang đến áp lực bán tháo liên ngành do tái cân bằng. Từ đầu quý 3 đến nay chỉ số S&P 500 vẫn tăng khoảng 1%, trong khi trái phiếu giảm khoảng 2.2%, chênh lệch này có nghĩa là quỹ hưu trí vào cuối quý có thể cần bán cổ phiếu, mua tài sản thu nhập cố định để tái cân bằng. Tỷ lệ đủ vốn của 100 quỹ hưu trí lớn nhất Mỹ đạt khoảng 112%, mức cao nhất từ năm 2001, tình trạng tài chính vững chắc khuyến khích họ giảm tỷ lệ cổ phiếu vào cuối quý.

Ngày "ba phù thủy" đáo hạn quyền chọn có thể loại bỏ một lớp hỗ trợ nữa. Khoảng 7 nghìn tỷ USD giá trị quyền chọn cổ phiếu Mỹ sẽ đáo hạn vào thứ Sáu tuần này, chiếm khoảng 25% tổng quyền chọn. Khi các vị thế này đáo hạn hoặc được chuyển tiếp, cơ chế phòng ngừa rủi ro bằng tạo lập thị trường từng góp phần nén biến động thực tế sẽ bị thiết lập lại, khiến thị trường nhạy cảm hơn với dòng tiền tiếp theo.

Mua lại cổ phiếu bước vào thời kỳ im lặng, bên mua chủ chốt vắng mặt. Hiện đã có 10% tỷ trọng S&P 500 vào thời kỳ im lặng trước báo cáo tài chính, đến ngày 30/9 tỷ lệ này sẽ tăng lên 61%, và phần lớn công ty phải đến ngày 1/11 mới có thể tái khởi động mua lại cổ phiếu. Khi hiệu ứng lịch yếu nhất, một trong những bên mua có tính cấu trúc quan trọng nhất của thị trường đang rút lui.

Quy luật lịch sử: Xu hướng giảm tập trung vào cuối tháng 9

Theo số liệu lịch sử, áp lực yếu của tháng 9 thường tập trung vào nửa cuối tháng và đặc biệt rõ rệt vào các năm có bầu cử giữa kỳ.

Từ năm 1930, diễn biến trung bình cho thấy thị trường thường tiếp tục giảm khoảng 1.1% trước ngày 30/9 trong năm bầu cử giữa kỳ, sau đó phục hồi từ tháng 10 và trở nên mạnh lên quanh ngày bầu cử.

Rubner cho biết, thị trường hiện đang bước vào giai đoạn yếu nhất trong tháng, và phán đoán chiến thuật của ông vẫn không thay đổi: trước cuối tháng thị trường cổ phiếu vẫn còn dư địa để giảm.

Sau cuối quý: Logic phân bổ cho quý 4

Dù vẫn giữ sự thận trọng trong ngắn hạn, Rubner cho biết ông ngày càng lạc quan về bối cảnh sau cuối quý, cho rằng nhiều yếu tố thuận lợi đang được tích lũy.

Sự hưng phấn quá mức về giao dịch AI đã giảm mạnh. Biến động của bán dẫn đã trả lại toàn bộ mức tăng trước đó, quy mô quản lý của các ETF bán dẫn có đòn bẩy chỉ còn bằng một nửa đỉnh điểm vào tháng 6, sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân giảm mạnh, một số cổ phiếu thiết bị và hạ tầng giảm từ đỉnh đến 30-55%. Tâm lý thị trường đã chuyển nhanh từ hào hứng ba tháng trước sang thận trọng, thậm chí bi quan.

Yếu tố mùa vụ sẽ đảo chiều hỗ trợ. Quý 4 của năm bầu cử giữa kỳ thường tăng bình quân 5.6% từ sau ngày 30/9, cao hơn mức trung bình 2.9% của mọi năm, và xu hướng tăng gần như khởi đầu ngay sau cuối quý.

Mua lại cổ phiếu sẽ quay trở lại. Hơn một nửa tỷ trọng S&P 500 sẽ được mở lại trước ngày 1/11, đến khoảng ngày 8/11 sẽ gần như được khởi động toàn diện trở lại, cùng với một vòng ủy quyền mua lại mới cho quý 3.

Mùa báo cáo tài chính sắp bắt đầu. Công bố kết quả quý 3 sẽ bắt đầu vào giữa tháng 10, trong khi mùa báo cáo quý 2 đã đạt tăng trưởng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu khoảng 33%, cũng như đường cong nâng dự báo lợi nhuận dốc nhất ít nhất kể từ năm 2000.

Rubner kết luận rằng, riêng hai nhóm ngành công nghệ và dịch vụ truyền thông đã chiếm gần một nửa tỷ trọng S&P 500 và chính tại đây, việc làm sạch vị thế và đòn bẩy đã diễn ra mạnh mẽ nhất. Một khi nhóm ngành này quay lại được lực cầu, động lực giúp chỉ số tăng không cần quá lớn. Nếu lĩnh vực AI dẫn đầu xu hướng tăng trở lại trong mùa báo cáo sắp tới, đợt phục hồi này có thể lan rộng ra nhiều phần của thị trường hơn.