Khảo sát ý kiến về Sannae Takamichi giảm có thể kích hoạt "tăng cường tài khóa", cảnh báo rủi ro thị trường Nhật Bản lan tỏa lợi suất sang thị trường cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu

Theo ứng dụng tài chính thông minh, một số chiến lược gia thị trường tài chính kỳ cựu cho biết, tỷ lệ ủng hộ của Thủ tướng Nhật Bản Kishi Sanae giảm có thể thúc đẩy chính phủ áp dụng lập trường chi tiêu tài khóa và chính sách thuế lỏng lẻo, từ đó càng làm gia tăng lo ngại vốn đã nghiêm trọng của nhà đầu tư đối với thị trường tiền tệ và trái phiếu của quốc gia này, và làn sóng lo ngại này có thể lan rộng sang thị trường cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu, khiến các thị trường này tiếp tục biến động mạnh. Các chuyên gia chiến lược đều lo lắng rằng, nếu kết quả thăm dò ý kiến tại Nhật tiếp tục xấu đi, chính phủ khả năng sẽ chú trọng nhiều hơn tới các chính sách kích thích, điều này sẽ bất lợi cho trái phiếu cũng như đồng Yên, thậm chí có thể ảnh hưởng tới xu hướng vận động của thị trường cổ phiếu và trái phiếu toàn cầu.

Dù tỷ lệ ủng hộ của Kishi Sanae vẫn duy trì trên mức 50%, nhưng các cuộc khảo sát dư luận gần đây của truyền thông địa phương Nhật Bản cho thấy, tỷ lệ ủng hộ bà đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi nhậm chức. Hôm thứ Hai, tại Quốc hội, Kishi Sanae cho biết bà chưa phân tích cụ thể nguyên nhân tỷ lệ ủng hộ giảm, nhưng cho rằng kết quả thăm dò dư luận sẽ được "cân nhắc như là phản ánh ý kiến công chúng".

Chuyên gia chiến lược thị trường trưởng của tập đoàn tài chính Nhật Bản Nomura, Matsuzawa Naka, cho rằng nếu kết quả thăm dò tiếp tục xấu đi, chính phủ Kishi Sanae có thể sẽ thúc đẩy đường lối chính sách kích thích hiện có mạnh mẽ hơn nữa, điều này không có lợi cho tài sản trái phiếu toàn cầu cũng như tỷ giá đồng Yên.

Kishi Sanae bị tụt lại khá xa trong cam kết giảm thuế tiêu thụ thực phẩm đưa ra lúc tranh cử, một số chính khách cao cấp chỉ trích rằng chính sách này là phi hợp lý về mặt tài khóa, có dấu hiệu chiều lòng cử tri. Gần đây, nhiều quan chức chính phủ Nhật Bản cho biết mục tiêu là sẽ chốt cuối cùng chính sách này trước đầu tháng 8.

Matsuzawa nói: "Nếu chính phủ bắt đầu tăng cường chính sách tái lạm phát, điều này sẽ tạo ra mối đe dọa lớn đối với thị trường trái phiếu toàn cầu và đồng Yên." Ông bổ sung rằng, nếu lợi suất trái phiếu quốc gia tăng liên tục, điều này cũng sẽ gây bất lợi lớn cho thị trường chứng khoán Nhật Bản cũng như thị trường chứng khoán toàn cầu, bởi điều này có thể cho thấy năng lực thực thi chính sách của chính phủ đang suy yếu.

Chiến lược gia ngoại hối và lãi suất cao cấp của SMBC Nikko Securities, Rinto Maruyama, cũng có quan điểm tương tự. Ông cho rằng sự bất mãn của công chúng đối với chính phủ Kishi Sanae chủ yếu xuất phát từ việc không kiềm chế được giá cả tăng, điều này "sẽ trở thành nhân tố thúc đẩy chính phủ Nhật mở rộng hơn nữa chi tiêu tài khóa và tăng cường các biện pháp ứng phó liên quan".

Bản thân việc tỷ lệ ủng hộ Kishi Sanae giảm không tự động gây áp lực lên đồng Yên và trái phiếu Nhật, điều thực sự ảnh hưởng tới thị trường là hàm phản ứng chính sách của chính phủ. Một số cuộc khảo sát tháng 7 cho thấy tỷ lệ ủng hộ từ 69% trong tháng 6 giảm xuống còn 57%, 71% người được hỏi không hài lòng với cách chính phủ ứng phó với lạm phát; trong bối cảnh này, chính phủ có khả năng cao sẽ khôi phục sự ủng hộ của công chúng bằng cách tạm ngừng thuế tiêu thụ thực phẩm 8%, tăng trợ cấp và chi tiêu tài khóa. Nếu giảm thuế thiếu nguồn tài chính vĩnh viễn rõ ràng, thì thị trường sẽ hiểu đây là "nới rộng tài khóa để đối phó với khủng hoảng chi phí sinh hoạt" thay vì cải cách phía cung nhằm tăng năng suất, từ đó có thể làm kỳ vọng lạm phát của Nhật tăng mạnh, gây áp lực phát hành trái phiếu quốc gia và tăng phí rủi ro trái phiếu toàn cầu.

Thị trường trái phiếu Nhật Bản phải chịu áp lực trực tiếp hơn, đặc biệt là các kỳ hạn siêu dài từ 20 đến 40 năm. Việc giảm thuế thực phẩm và chi tiêu bổ sung đồng nghĩa với nguồn cung trái phiếu quốc gia trong tương lai có thể tăng thêm, trong khi Ngân hàng Nhật Bản đang thúc đẩy bình thường hóa chính sách, thị trường phải hấp thụ thêm rủi ro kỳ hạn; tỷ lệ nợ công/GDP của Nhật vẫn trên 200%, nên nhà đầu tư sẽ đòi hỏi phí kỳ hạn cao hơn trên thị trường trái phiếu.

Từ đầu năm đến nay, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài của các thị trường phát triển toàn cầu liên tục leo thang, một số ngân hàng trung ương lớn nhất thế giới đã phát đi các cảnh báo mới về vấn đề chi tiêu tài khóa, lãi suất trái phiếu ngày càng phình to và nhu cầu trái phiếu kỳ hạn dài. Do đó, trong bối cảnh chính sách "Abenomics" của Kishi Sanae kết hợp với động lực "phí kỳ hạn", xác suất lợi suất trái phiếu quốc gia Nhật kỳ hạn 10 và 30 năm tiếp tục tăng lên các mức đỉnh lịch sử ngắn hạn ngày càng cao.

Khái niệm gọi là "phí kỳ hạn" nghĩa là phần bù lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ rủi ro trái phiếu dài hạn. Đặc biệt trên thị trường trái phiếu Mỹ, "phí kỳ hạn" hiện rõ nhất – liên tục dao động ở mức cao nhất trong gần 10 năm qua.

Hình thái giao dịch thị trường trái phiếu điển hình là đường cong lợi suất dốc lên trong thị trường gấu: lợi suất kỳ hạn siêu dài tăng mạnh hơn đầu ngắn hạn, thể hiện rủi ro tài khóa chứ không chỉ là kỳ vọng tăng lãi suất ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, nếu ở đầu dài xuất hiện bán tháo mất kiểm soát, Ngân hàng Nhật Bản vẫn có thể tạm thời mua trái phiếu hoặc điều chỉnh tốc độ giảm mua trái phiếu để bình ổn thị trường, điều này có nghĩa là trái phiếu Nhật sẽ bước vào giai đoạn "mở rộng tài khóa đẩy lợi suất tăng – can thiệp của ngân hàng trung ương hạn chế rủi ro cực đoan", thay vì thị trường gấu một chiều đơn giản.

Kênh truyền dẫn của thị trường toàn cầu chính là Nhật vừa là nước chủ nợ lớn, vừa là nguồn vốn chi phí thấp dài hạn. Tính đến cuối năm 2025, vị thế đầu tư quốc tế ròng của Nhật khoảng 561,75 nghìn tỷ Yên; khi lợi suất trái phiếu quốc gia Nhật tăng, lợi nhuận trái phiếu Mỹ và châu Âu sau khi phòng hộ tỷ giá tương đối giảm, các công ty bảo hiểm, quỹ lương hưu và ngân hàng Nhật có thể sẽ giảm phân bổ trái phiếu nước ngoài hoặc chuyển tiền về nước, từ đó đẩy lợi suất dài hạn của trái phiếu Mỹ, châu Âu và toàn cầu tăng cao.

Đối với thị trường chứng khoán mà nhà đầu tư tập trung nhất, đồng Yên yếu ngắn hạn thì có lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu Nhật, đường cong dốc lên có thể cải thiện chênh lệch lãi suất của ngân hàng, nhưng lạm phát nhập khẩu, chi phí vốn cao và chiết khấu độ tin cậy chính sách sẽ đè nặng lên nhu cầu nội địa, bất động sản và cổ phiếu tăng trưởng định giá cao; nếu sau cùng Ngân hàng Nhật Bản buộc phải tăng tốc siết chặt và đẩy đồng Yên tăng vọt, vị thế vay mượn toàn cầu bằng đồng Yên có thể bị đóng hàng loạt, dẫn đến tác động đợt hai lên cổ phiếu công nghệ, tài sản crypto và các tài sản beta cao như thị trường mới nổi. Do đó, bài học đầu tư trọng tâm từ sự kiện rủi ro thăm dò ý kiến Thủ tướng Nhật lần này không phải là đánh cược trước vào việc bán khống toàn diện tài sản Nhật, mà là bảo vệ trước rủi ro phi tuyến tính khi lợi suất dài hạn trái phiếu quốc gia Nhật bước vào chu kỳ tăng mới đồng thời với tỷ giá Yên đảo chiều bất ngờ.