Công ty "nhàm chán nhất" của Musk huy động 27 tỷ RMB

Trong ấn tượng của nhiều người, Musk chính là đại diện cho "tương lai": Nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm nghiêm trọng, vì vậy Musk đã tạo ra Tesla; lao động chắc chắn sẽ thiếu hụt, vì thế Musk làm ra Optimus và OpenAI; nhân loại sẽ tiến ra không gian, vì thế Musk thành lập SpaceX và đưa ra kế hoạch di cư lên sao Hỏa. Thậm chí bộ phim hoạt hình khoa học viễn tưởng nổi tiếng "Rick and Morty" còn thiết kế cho Musk một nhân vật, cho rằng ông đủ công nghệ và năng lực, có thể giúp hai ông cháu đánh bại lực lượng nổi loạn của robot.

Nhưng thực tế, đó chỉ là một khía cạnh của Musk. Là một ông trùm thương mại muốn cải tạo toàn diện thế giới, bản đồ thương mại của Musk còn có một dự án cơ sở hạ tầng hết sức giản dị. Dự án này được thành lập vào năm 2016, chủ yếu hoạt động đào hầm cho mỗi thành phố, nâng cao hiệu suất giao thông toàn đô thị. Có lẽ bản thân Musk cũng cảm thấy dự án này quá đối lập so với Optimus hay SpaceX, vì thế đã đặt cho nó một cái tên đầy tính tự trào: The Boring Company, nghĩa là "một công ty nhàm chán".

Musk thực sự không phải chỉ làm cho vui. Khi SpaceX không ngừng tăng tốc khám phá không gian, The Boring Company âm thầm trở thành một “kỳ lân” siêu cấp với định giá hàng chục tỷ USD. Theo nhiều hãng truyền thông đưa tin, The Boring Company đã khởi động một vòng gọi vốn mới, dự định huy động ít nhất 4 tỷ đô la Mỹ (khoảng 271 tỷ Nhân dân tệ) với mức định giá 20 tỷ đô la Mỹ (khoảng 1.353,5 tỷ Nhân dân tệ).

Phiên bản dưới đất của SpaceX

Trong nhiều tác phẩm khoa học viễn tưởng, tác giả thường miêu tả chi tiết về việc phát triển thế giới dưới lòng đất của loài người. Ví dụ, thành phố "Tokyo thứ ba" trong anime nổi tiếng “Evangelion”, là một thành phố có thể hoàn toàn chìm xuống lòng đất. Hay trong tác phẩm khoa học viễn tưởng nổi tiếng "Lưu Lạc Địa Cầu", con người đều sống trong những công trình ngầm khổng lồ. Lý do rất đơn giản: vì không tiếp xúc trực tiếp với tuần hoàn không khí và ánh nắng, thế giới dưới lòng đất có khí hậu ổn định, nhiệt độ và độ ẩm không đổi. Nếu giải quyết được lương thực và nguồn nước, đây chính là môi trường sống lý tưởng.

Trong thực tế, dự án “đám mây trên Quý Châu” của Apple cũng dựa trên logic này: các trung tâm dữ liệu lớn khi vận hành sẽ sinh ra lượng nhiệt khổng lồ, quá nóng sẽ ảnh hưởng tới hoạt động máy móc và gây nguy hiểm, do đó cần hệ thống làm lạnh cao cấp—nghĩa là chi phí rất lớn. Theo số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), tiêu thụ của hệ làm lạnh tại các trung tâm tính toán có thể chiếm tới 30%—và khu vực núi đồi chia cắt chủ yếu bằng địa hình Karst ở Quý Châu đã giải quyết hoàn hảo vấn đề này, khi hệ thống hang động lớn nhỏ trong khu vực gần như mô phỏng hoàn toàn “thế giới dưới lòng đất”.

Còn việc Musk lựa chọn sáng lập The Boring Company, cũng xuất phát từ suy nghĩ tương tự.

Trở lại ngày 17 tháng 12 năm 2016. Buổi tối hôm đó, Musk đã đăng một tweet: "Tình trạng giao thông này thật khiến tôi phát điên, thật muốn tự tạo một máy khoan hầm, đào một đường hầm ra." Ban đầu, không nhiều người chú ý tới câu nói này, bởi ai đã quen với hình mẫu "geek công nghệ" của Musk và những phát ngôn “động não” trên mạng xã hội. Nhưng vài ngày sau, người ta nhận ra có gì đó không ổn:

Đầu tiên, Musk trực tiếp sửa phần giới thiệu cá nhân trên mạng xã hội thành “Tunnels (yes, tunnels)”/“Đường hầm (vâng, đường hầm)”; vài tuần sau, có ba nhóm nghiên cứu đại học mang nguyên mẫu "khoang tàu siêu tốc" đến trụ sở SpaceX để thử nghiệm, và qua đoạn video MIT công bố, mọi người thấy các khoang “tàu siêu tốc” thử nghiệm chạy với tốc độ cao trong một đường hầm sâu thẳm.

Thêm vài tuần nữa, Musk xuất hiện trong buổi phỏng vấn độc quyền của Bloomberg, nhưng không phải với tư cách nhà sáng lập Tesla, càng không đại diện cho SpaceX. Cuộc phỏng vấn giống như của "người dân bình thường" ông Mã hơn, phàn nàn về tuyến đường đi làm hàng ngày tắc nghẽn nghiêm trọng, cứ tắc là kẹt cứng, khiến ông mệt cả thể chất lẫn tinh thần, đến mức quyết định thành lập công ty để giải quyết dứt điểm vấn đề này, đặt tên là “The Boring Company”—“Boring” trong tiếng Anh vừa có nghĩa “nhàm chán” vừa có nghĩa “khoan/đào hầm”.

Ông Mã cho rằng, giao thông mặt đất đã “không còn thuốc chữa” vì hệ thống hạ tầng hiện tại đều dựa trên không gian hai chiều. Trong điều kiện số lượng lớn người và phương tiện cùng xuất hiện trong một khu vực nhỏ, “kẹt xe” là điều tất yếu, hệ thống điều khiển giao thông thực chất chỉ là phối hợp quyền sử dụng “không gian phẳng” mà thôi. Để giải quyết tận gốc, phải khiến mạng lưới giao thông “lập thể hóa”, như SpaceX bay lên trời là một cách, còn The Boring Company thử một cách khác—mở rộng về phía dưới lòng đất.

Cụ thể, ông Mã cho rằng, để hoàn toàn thoát khỏi giới hạn giao thông mặt đất, theo đuổi hiệu suất cao hơn, mạng lưới giao thông đô thị trong tương lai nhất định sẽ có 10, 20 thậm chí 30 tầng đường hầm, mỗi tầng dành riêng cho ô tô cá nhân, đường sắt, hoặc phương tiện khác. Để thực hiện điều này, ông đã mời đội xây dựng đào một hố sâu khoảng 15 foot (khoảng 4,5 mét) và rộng hơn 50 foot (khoảng 15,24 mét) tại bãi đỗ xe của SpaceX. Ông nói với Bloomberg rằng, cái hố lớn này chính là lối vào cho máy khoan hầm trong tương lai.

Lúc này, mọi người mới nhận ra, Musk thực sự nghiêm túc, “đào đường hầm” đúng là dự án khởi nghiệp mới của Musk.

Trong quy hoạch của Musk, The Boring Company có hai mảng kinh doanh chính: một là thiết kế máy khoan hầm tiên tiến hơn, nâng cao tốc độ khoan hầm, giảm chi phí, từ đó quy mô hóa xây dựng đa tầng mạng lưới giao thông ngầm; hai là thiết kế phương tiện tốc độ cao riêng cho mạng lưới ngầm, được Musk đặt tên là Hyperloop (tàu siêu tốc).

Hình mẫu Hyperloop xuất hiện sớm nhất vào năm 2013, theo ý tưởng của Musk, nếu có thể xây đường hầm ngầm an toàn, đáng tin cậy, rồi biến nó thành môi trường kín với áp suất thấp thì có thể dùng công nghệ nam châm nâng từ và thiết kế một phương tiện di chuyển với tốc độ lên đến 700 dặm/giờ (khoảng 1.127 km/h). Ba nhóm nghiên cứu đại học vừa kể trên đến trụ sở SpaceX chính là để tham gia tuyển chọn phương án Hyperloop.

Quá trình phát triển sau đó của The Boring Company cũng bám sát hai tuyến này: Tháng 4/2017, The Boring Company mua chiếc máy khoan đầu tiên chính thức về công trường; tháng 12/2018, tuyên bố hoàn thành đường hầm thử nghiệm tại Los Angeles, giai đoạn 1 dài khoảng 2 dặm, dùng để kiểm chứng khả năng xe điện tự lái lưu thông hàng ngày qua đường hầm ngầm; năm 2019, thắng thầu dự án đường vòng trung tâm triển lãm Las Vegas (LVCC Loop), và năm 2021 hoàn thành với tổng kinh phí 48,7 triệu USD, giờ cao điểm vận chuyển hơn 4.400 khách.

Năm 2023, The Boring Company ra mắt máy khoan hầm cải tiến Prufrock. Prufrock đạt tốc độ khoan trên 1 dặm/tuần (khoảng 1,6 km/tuần), vượt xa mức 0,1–0,3 dặm/tuần (0,16–0,48 km/tuần) trong ngành. Ngoài ra, Prufrock còn có thể chuyển vật liệu đào được thành "gạch Boring" để giảm chi phí thải bỏ và phát thải carbon. Trước vòng huy động vốn này, Prufrock đã nâng cấp đến bản Prufrock MB2, công suất tăng 15% so với thế hệ đầu MB1, và đã hoàn tất thử nghiệm tại Tennessee.

Tiến về phía trước giữa tranh cãi

Vì thế, The Boring Company dù có tên “Boring” nhưng thực tế công việc lại không hề “nhàm chán”. Họ chỉ đang khám phá tương lai cách sống của nhân loại theo một hướng vật lý khác, rất phong cách “Musk”. Những dự án như vậy rõ ràng không thiếu vốn ủng hộ; đến nay The Boring Company đã hoàn thành 3 vòng gọi vốn, nhà đầu tư gồm chính Musk, Founders Fund của Peter Thiel, Sequoia Capital, Future Ventures, DFJ Growth, Vy Capital.

Ngay trước vòng gọi vốn này, khoản đầu tư gần nhất là vòng C do Sequoia và Vy Capital dẫn đầu, khi đó định giá 5,7 tỷ USD. Nói cách khác, The Boring Company hiện đã tăng gần 4 lần so với vòng gọi vốn trước đó.

Nhưng mặt trái của cụm từ “rất Musk” là dự án này rất có thể sẽ bị tranh cãi vì quá cấp tiến.

Kể từ khi The Boring Company triển khai chính thức, các cáo buộc về phá hoại môi trường và coi nhẹ an toàn sản xuất xuất hiện liên tục. Ví dụ tháng 10/2025, cơ quan quản lý Nevada cáo buộc kể từ lúc triển khai, The Boring Company đã vi phạm gần 800 lần quy định bảo vệ môi trường, trong đó có 100 lần vi phạm sau khi ký thoả thuận “tuân thủ an toàn” với Nevada năm 2022. Cơ quan này đề xuất phạt hơn 3 triệu USD.

Một ví dụ khác, tháng 11/2025, một lính cứu hỏa tiết lộ bị bỏng hoá chất trong quá trình kiểm tra an toàn dự án LVCC Loop. Nhiều hãng truyền thông vào cuộc, cho biết còn nhiều kỹ sư đào hầm khác cũng bị thương do hoá chất tương tự.

Trong ngành, những tranh cãi này được dẫn chứng rất nhiều để bác bỏ mô hình kinh doanh của The Boring Company. Tạp chí Tunnel Engineering của Mỹ từng viết, xây một đường hầm đủ dài và an toàn phải qua quy trình phê duyệt và quy hoạch môi trường kéo dài, nhiều công trình công cộng như cống rãnh cần di dời hoặc tránh, phải thương lượng với nhiều chủ đất khác nhau. Trong bối cảnh đó, một doanh nghiệp mới chỉ hai năm tuổi như The Boring Company lại trúng thầu dự án Las Vegas, khiến nhiều người cho rằng đó là sự thỏa hiệp giữa “thành phố du lịch và thương nhân giỏi làm truyền thông”, cũng là lý do các dự án Los Angeles, Chicago, Baltimore... lần lượt thông báo hủy bỏ.

Tuy nhiên các cáo buộc này không phải vấn đề lớn, có thể xem như sự ngạo mạn và định kiến của người cũ đối với sản phẩm mới. Điều thực sự khiến The Boring Company khó xử là, như đã nói thời đầu công ty có hai trọng tâm: khoan hầm rẻ hơn một bên và phát triển phương tiện đặc thù Hyperloop bên còn lại.

Nhưng thực tế, Hyperloop vẫn luôn trì trệ phát triển. Công ty khởi nghiệp Hyperloop One (trước gọi Virgin Hyperloop) tách ra từ ý tưởng ban đầu của Musk đã tuyên bố phá sản năm 2023. Trước đó, Hyperloop One từng thử nghiệm sản phẩm đầu tiên năm 2020, kết quả chỉ đạt tốc độ tối đa 172 km/h—so với tàu cao tốc Trung Quốc thì kém xa. Trớ trêu hơn, dự án thương mại đầu tiên của The Boring Company là LVCC Loop ở Las Vegas, hóa ra lại chạy bằng 9 chiếc Model Y.

Chuyên gia giao thông công cộng Mỹ Jarrett Walker đã mỉa mai thẳng thừng, nói công ty này chỉ là “sản phẩm của thao túng truyền thông quá đà”, lừa thị chính và nhà đầu tư bằng viễn cảnh tàu điện ngầm hiệu quả, tuyên bố hành khách không phải xuống xe, rốt cuộc chỉ là một đường hầm cho xe chạy thẳng mà thôi.

Do vậy, trong vòng gọi vốn hơn 20 tỷ USD này, dòng tiền chủ yếu sẽ chảy vào mảng máy khoan hầm đã triển khai ứng dụng, hay mảng Hyperloop mãi chưa thực hiện, là điều thu hút sự chú ý nhất.

Và còn một “cú twist”: The Boring Company thực sự có khả năng kết hợp với SpaceX.

Năm 2017, tại hội nghị nghiên cứu trạm không gian quốc tế, từng có người nêu một ý tưởng táo bạo: Phải chăng “kế hoạch giao thông tệ của Los Angeles” chỉ là bình phong, thực ra sao Hỏa cần phát triển không gian ngầm nhiều hơn để tránh bức xạ vũ trụ khủng khiếp, tạo môi trường sống thích hợp cho con người.

Musk không phủ nhận, nói: “Tôi thực sự cho rằng, làm chủ công nghệ đào đường hầm cực kỳ có ích cho việc thăm dò sao Hỏa. Thiết kế máy khoan sao Hỏa và máy khoan Trái Đất chắc chắn phải tối ưu khác nhau, nhưng dù thế nào cũng cần khai thác khoáng sản với quy mô lớn (bao gồm cả băng nước). Ngoài ra có thể xây dựng nơi cư trú dưới lòng đất để che chắn phóng xạ... Thậm chí, nếu muốn, còn có thể xây dựng cả một thành phố ngầm hoàn chỉnh”.

Nhìn theo hướng này, khi SpaceX hoàn thành IPO lớn nhất lịch sử, tích trữ đủ nguồn lực sẵn sàng thực hiện kế hoạch di cư sao Hỏa, còn The Boring Company đúng lúc này quyết định khởi động lại gọi vốn lần đầu tiên sau 4 năm—sự kết hợp giữa hai công ty, biết đâu lại là viễn cảnh gần có thể mong đợi đấy.