“Thần chứng khoán AI” sụp đổ, “cổ phiếu mang máu” đã tung ra, Phố Wall đặt cược: AI đã chạm đáy!

Một quỹ phòng hộ do một “thần đồng AI” ở độ tuổi 20 thành lập đã sụp đổ sau khi từng ghi nhận mức lợi nhuận hơn 2000%, trở thành tín hiệu mới nhất cho thấy cược giao dịch AI trên Phố Wall đã chạm đáy.

Theo Nhật báo Phố Wall, Quỹ phòng hộ Situational Awareness do Leopold Aschenbrenner - cựu nhân viên nghiên cứu tại OpenAI - thành lập, đã bị tổn thất nặng trong những tuần gần đây và đã thanh lý hầu hết các vị thế danh mục cổ phiếu công khai, người mua được cho là Citadel của tỷ phú Ken Griffin.

Sau khi tin này được lan truyền, tâm lý thị trường đảo ngược nhanh chóng – nhóm cổ phiếu liên quan đến AI vốn đang tăng lại tiếp tục bứt phá mạnh, nhiều mã cổ phiếu từng chịu áp lực nặng nề cũng hồi phục mạnh chỉ trong một ngày.

Cốt lõi của cú “cháy tài khoản” này nằm ở logic: Một khi bên bán cưỡng chế tiềm năng rời khỏi thị trường, lực “bắt đáy” sẽ đổ vào ào ạt. Michael O'Rourke, chiến lược gia trưởng thị trường tại Jones Trading nhận định: “Ngay khi bạn biết bên bán tiềm năng đã đứng ngoài, đó là lúc mọi người ồ ạt nhảy vào bắt đáy.” Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đồng thời cảnh báo việc đánh giá chuyển biến thị trường chỉ dựa vào sự cố cháy tài khoản của một quỹ thường thiếu cơ sở trong lịch sử.

Từ 2000% đến cháy tài khoản: Sự sụp đổ thần tốc của Situational Awareness

Situational Awareness thành lập tháng 9/2024, dựa vào đòn bẩy lớn để đặt cược vào cổ phiếu AI, đã ghi nhận mức sinh lời đáng kinh ngạc chỉ trong vài tháng. Theo thông tin, kể từ khi thành lập, tổng lợi nhuận của quỹ vượt qua 2000%.

Theo Thời báo Tài chính Anh, trong thư gửi nhà đầu tư đầu tháng 7, quỹ này cho biết lợi nhuận danh mục đạt tới 439% trong nửa đầu năm 2026. Tin của CNBC cho thấy quy mô tài sản quản lý của quỹ từng tăng vọt lên 45 tỷ USD vào đầu tháng 7.

Tuy nhiên, đòn bẩy cao lại là con dao hai lưỡi của cuộc tiệc này. Theo báo cáo, tại đỉnh cao, Situational Awareness từng dùng đòn bẩy lên tới gấp bốn lần vốn gốc cho các vị thế. Khi nhóm cổ phiếu AI tăng trưởng theo động lượng bị điều chỉnh mạnh hồi tháng 7, các vị thế bị áp lực dữ dội, cuối cùng toàn bộ danh mục cổ phiếu công khai đã phải bán theo lô lớn.

Đáng chú ý, ngoài cổ phiếu công khai, Situational Awareness còn nắm giữ nhiều vị thế phái sinh, và được cho là có lượng lớn cổ phần tại công ty AI tư nhân Anthropic, hiện chưa rõ số phận các tài sản này.

Leopold Aschenbrenner từng gây chú ý lớn trên mạng xã hội cũng như truyền thông tài chính nhờ tuổi đời, lý lịch và bài viết dài có cùng tên “Situational Awareness” lan rộng năm 2024. Trong bài viết, anh cho biết:

"Chẳng bao lâu nữa, thế giới sẽ tỉnh giấc. Nhưng ở hiện tại, có lẽ chỉ vài trăm người – phần lớn ở San Francisco và các phòng thí nghiệm AI lớn – sở hữu loại ‘nhận thức tình huống’ này. Bởi một sự sắp đặt kỳ lạ của định mệnh, tôi cũng là một trong số đó."

Niềm tin mãnh liệt vào tương lai AI này đã chuyển hóa thành các cược tập trung cao và đòn bẩy lớn ở cấp độ quỹ. Ván cược lớn ấy đã thành công trong một thời gian dài, nhưng cuối cùng kết thúc bằng một vụ nổ đòn bẩy kinh điển – một lần nữa xác tín bài học muôn thuở của thị trường: đòn bẩy có thể nhân lợi nhuận, nhưng cũng có thể làm tài khoản về mo nhanh chóng.

Tin cháy tài khoản kích hoạt ‘bắt đáy giải tỏa’, cổ phiếu AI bật mạnh trong một ngày

Sau khi CNBC đưa tin đầu tiên về việc Situational Awareness bán tháo danh mục hôm thứ Năm, thị trường lập tức phản ứng. Nhóm cổ phiếu liên quan đến AI vốn đã tăng lại càng bứt phá, dữ liệu của Dow Jones chỉ ra những mã cổ phiếu nắm giữ lớn công khai của quỹ đều tăng mạnh cùng ngày trong hồ sơ 13-F gần nhất.

O'Rourke mô tả đó là hiện tượng “bắt đáy giải tỏa” – cả tuần trước đó, thị trường đã lan truyền tin đồn về áp lực lên Situational Awareness, nhiều cổ phiếu trong danh mục bị bán tháo liên tục. “Khi bên bán tiềm năng được khẳng định đã rút khỏi thị trường, lực bắt đáy sẽ ùa vào,” ông nói.

Ở bình diện rộng hơn, cú sụp đổ nhóm cổ phiếu động lượng tháng 7 là một trong những lần nghiêm trọng nhất những năm gần đây. Rổ cổ phiếu long-short có Beta cao do Goldman Sachs theo dõi đến cuối ngày thứ Tư đã giảm gần 40% trong tháng. Sự rút lui của Situational Awareness được coi là điểm giải tỏa quan trọng cho sức ép bán tháo này bởi một số nhà đầu tư.

O'Rourke nhận xét: “Rõ ràng, nhìn biểu đồ nhiều mã, mọi hành động đều như thể đáy đã hình thành.” Tuy nhiên, ông cũng bổ sung, “Liệu thực sự đáy đã đạt chưa – tôi không chắc.”

Mark Hackett, chiến lược gia trưởng tại Nationwide thì đưa ra cảnh báo với góc độ lịch sử. Ông cho biết, “Hầu như mọi điểm ngoặt lớn đều đi kèm các loại câu chuyện này, nhưng rất hiếm khi chúng thực sự báo trước một cú ngoặt quan trọng.”

Nói cách khác, cháy tài khoản quỹ có thể đồng hành cùng một sự đảo chiều thị trường, nhưng không nhất thiết là điều kiện đầy đủ để đảo chiều xảy ra.