Ngân hàng Trung ương Nhật Bản giữ nguyên lãi suất nhưng bất ngờ xuất hiện phiếu chống “diều hâu”, thị trường dõi theo cuộc họp báo của Ueda Kazuo khi sóng gió can thiệp vẫn chưa lắng xuống

Theo ứng dụng tài chính Zhihu Tongtài, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản trong cuộc họp chính sách tiền tệ vào thứ Sáu đã quyết định giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 1% với kết quả bỏ phiếu 8 trên 1, tuy nhiên thông điệp cảnh báo rõ ràng về nguy cơ lạm phát vượt mức và ý kiến bất đồng hiếm hoi về việc tăng lãi suất đã khiến thị trường đẩy mạnh cá cược về lộ trình tăng lãi suất sắp tới. Cùng lúc đó, việc nghi ngờ có sự can thiệp của chính phủ vào tỷ giá yên Nhật vào đêm hôm trước càng khiến cuộc họp báo của Thống đốc Ueda Kazuo vào buổi chiều (diễn ra vào 14:30 theo giờ Bắc Kinh thứ Sáu) trở thành tâm điểm toàn cầu.

Trong quyết định lần này, thành viên hội đồng Takata Hajime là người duy nhất bỏ phiếu phản đối, đề xuất tăng lãi suất lên 1,25% ngay lập tức, gửi đi tín hiệu rõ ràng về sự bất đồng sâu sắc trong nội bộ cơ quan hoạch định chính sách. Dù lãi suất được giữ nguyên, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cảnh báo trong dự báo hàng quý rằng, dưới tác động tổng hợp của việc tăng lương truyền sang giá bán, giá dầu thô tăng cao cùng đồng yên giảm giá gần đây, tỷ lệ lạm phát lõi có khả năng tăng tốc lên “rõ ràng vượt 2%” trong nửa cuối tài khóa 2026 (tức từ tháng 9/2026 đến tháng 3/2027).

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cũng nhấn mạnh, phải cảnh giác với rủi ro lạm phát liên tục vượt mục tiêu và gây tác động tiêu cực đến kinh tế, cho biết trong bối cảnh lạm phát tiềm ẩn đã gần 2% và môi trường tài chính nới lỏng, họ sẽ tiếp tục nâng lãi suất chính sách. David Forrester, chiến lược gia cấp cao tại Crédit Agricole, cho rằng thông cáo lần này có phần diều hâu hơn so với tháng 6, vì lần đầu tiên ngân hàng rõ ràng chỉ ra đồng yên yếu đang thúc đẩy lạm phát, và sẽ quyết định thời điểm tăng lãi suất tiếp theo ở mức độ nhất định.

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cũng điều chỉnh giảm nhẹ dự báo lạm phát cho năm tài khóa hiện tại, và CPI lõi tháng 7 chỉ đạt 1,6%, đã thấp hơn mục tiêu trong nhiều tháng liên tiếp, qua đó làm nguội đi kỳ vọng thắt chặt mạnh mẽ.

Sau “đòn tấn công bất ngờ”, đồng yên trong tình thế phòng thủ nghiêm ngặt

Đêm trước khi công bố quyết định, chính phủ Nhật Bản bị nghi phối hợp với cơ quan Mỹ can thiệp vào thị trường ngoại hối. Tỷ giá đồng yên đêm thứ Năm bất ngờ bật tăng mạnh từ khoảng 1 USD đổi 163 yên, đạt đỉnh 157,96. Dù các quan chức Bộ Tài chính Nhật Bản từ chối xác nhận, nhưng các nhà giao dịch hầu hết đều cho rằng biện pháp “kiểm tra lãi suất” phối hợp với phía Mỹ là bước dạo đầu cho can thiệp.

Về chủ ý của giới chức, chiến lược gia cấp cao Masahiko Loo của State Street Global Advisors nhận định: “Tín hiệu then chốt từ hành động đêm qua là Bộ Tài chính Nhật Bản vẫn bất an với tình trạng đồng yên suy yếu quá mức. Ngưỡng dưới có thể không phải một mốc cụ thể, mà là một vùng dao động khoảng 162-165.”

Chiến lược gia Rodrigo Catril của Ngân hàng Quốc gia Australia cũng cho rằng, biến động giá đêm vừa qua rõ ràng cho thấy có sự can thiệp, nếu trong cuộc họp báo sau khi công bố quyết định, ông Kazuo Ueda không thuyết phục được thị trường, giới chức thậm chí có thể lại can thiệp dựa vào phản ứng của đồng yên.

Thời điểm tăng lãi suất có nhiều ý kiến khác biệt, “chạy trước” vào tháng 9 vẫn còn rào cản lớn

Về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo, dự báo trên thị trường đang rất phân hóa. Hiroshi Namioka, chiến lược gia trưởng của T&D Asset Management, thẳng thắn cho rằng dự báo lạm phát mang màu sắc của những người chủ trương tái lạm phát, ngân hàng có thể đi sau đường cong, áp lực giảm giá đồng yên sẽ kéo dài.

Về khả năng “tăng tốc”, quan điểm bên ngoài xung đột mạnh mẽ. Chiến lược gia trưởng trái phiếu Naomi Muguruma của Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities cho rằng tăng lãi suất vào tháng 9 là quá sớm, lập trường của chính phủ vẫn nghiêng về không cần hành động vội trong tháng 10, điều này tạo thành rào cản lớn. Bà thậm chí chỉ ra, can thiệp ngoại hối ngầm gửi đi thông điệp chính trị rằng “chính phủ đã ra tay đối phó yên yếu và lạm phát, ngân hàng trung ương không cần tăng lãi suất.” Chuyên gia Takuya Kanda từ Gaitame.com cũng đánh giá khả năng tăng lãi suất vào tháng 9 hay tháng 10 hiện không còn cao, tháng 12 vẫn là kịch bản cơ bản, nhưng dù đồng yên không còn giảm nhanh, do chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật, đồng yên cũng khó mạnh lên đáng kể.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát lại phát hiện manh mối “diều hâu” từ các chi tiết khác biệt. Loo từ State Street chỉ ra rằng, với lời lẽ lần này, thông lệ khoảng 6 tháng có thể bị phá vỡ, tăng lãi suất vào tháng 9 hoặc tháng 10 vẫn có khả năng. Nikos Tzabouras, chiến lược gia cấp cao của Tradu, chú ý rằng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã nâng dự báo GDP cho năm tài khóa 2026 và 2027 nhờ cơn sốt AI và chi tiêu chính phủ, cộng với lá phiếu phản đối của Takata Hajime, tạo thành một số tín hiệu thiên về “diều hâu”.

Đỡ đồng yên hay giữ ổn định thị trường trái phiếu?

Sau khi công bố quyết định lãi suất, trọng tâm của thị trường chuyển nhanh sang phát biểu của Thống đốc Ueda Kazuo tại cuộc họp báo buổi chiều. Tzabouras của Tradu cho rằng, Ueda Kazuo đang đối mặt với một “nghệ thuật cân bằng” đầy khó khăn: vừa cần phát tín hiệu ủng hộ đồng yên, cảnh giác với lạm phát, vừa tránh phát biểu quá cứng rắn khiến lợi suất trái phiếu quốc gia Nhật Bản tăng vọt, làm gia tăng chi phí vay nợ cho quốc gia nợ công cao này.

Akira Moroga, chiến lược gia trưởng của Ngân hàng Aozora, cho rằng, mặc dù can thiệp ngoại hối đã khiến việc bán khống đồng yên khó khăn hơn, thị trường kỳ vọng ngân hàng sẽ hỗ trợ can thiệp bằng thông điệp “diều hâu” tương đối, nhưng do gần đây Nhật xảy ra động đất, Ueda Kazuo khó áp dụng lập trường cứng rắn. Nếu phát ngôn ở mức trung hòa, tỷ giá USD/JPY có thể sẽ tiếp tục tăng. Tomo Kinoshita, chiến lược gia thị trường toàn cầu của Invesco, nhấn mạnh tuyên bố cho thấy ngân hàng ngày càng cảnh giác hơn với áp lực giá cả, đặc biệt chú trọng hơn tới ảnh hưởng của đồng yên giảm giá đến lạm phát.

Catril từ Ngân hàng ANZ dự đoán Ueda Kazuo vẫn giữ thái độ lấp lửng, không đưa ra tín hiệu rõ ràng về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo. Nếu ông không khiến thị trường tin tốc độ bình thường hóa chính sách sẽ nhanh hơn “mỗi 6 tháng một lần”, tâm lý thất vọng có thể kích hoạt một đợt bán đồng yên mới. Các nhà giao dịch đang đề cao cảnh giác, Kanda của Gaitame.com dựa trên kinh nghiệm thị trường “ba ngày can thiệp coi như một lần hành động” dự đoán, nếu thị trường biến động dữ dội, cửa sổ can thiệp mới có thể kéo dài tới thứ Hai tuần sau.

Wataru Aso, chuyên gia sản phẩm tại RBC BlueBay Asset Management, tổng kết rằng vấn đề cốt lõi là Ueda Kazuo và ngân hàng trung ương có phát đi tín hiệu sẽ tăng tốc độ nâng lãi suất trong tương lai hay không, “Đây sẽ là tâm điểm của cuộc họp lần này, và thị trường sẽ tìm kiếm câu trả lời qua cuộc họp báo của Ueda Kazuo.”