"Tăng lãi suất theo hướng diều hâu"! Walsh "Thay đổi lớn"

Vào ngày 17 tháng 9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong cuộc họp FOMC đã nhất trí với tỷ lệ 12 phiếu thuận (không phiếu chống) để tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, nâng mục tiêu phạm vi lãi suất quỹ liên bang lên 3.75%-4.00%. Đây là một lần tăng lãi suất mang tính “diều hâu nhất quán”: phát biểu của Chủ tịch Walsh tại cuộc họp báo hoàn toàn phù hợp với lập trường diều hâu mà ông đã đề cập tại Hội nghị Jackson Hole.

Theo tin tức từ Fast Trading Desk, ngay sau đó UBS đã phát hành báo cáo giải thích về lần tăng lãi suất này. Báo cáo cho thấy, Walsh trong cuộc họp báo sau cuộc họp đã nhấn mạnh nhiều lần rằng điều kiện tài chính hiện tại “vẫn chưa mang tính kiềm chế”, việc tăng lãi suất lần này chỉ mới loại bỏ “một phần nới lỏng” (a dose of accommodation), và giọng điệu của ông cứng rắn hơn nhiều so với kỳ vọng thị trường.

Ổn định giá cả là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế, tôi tin hôm nay chúng tôi đã đi một bước quan trọng để đạt được điều đó. Một phần nhờ vào việc loại bỏ gói nới lỏng này (a dose of accommodation) chúng tôi đã thực hiện điều đó.

Walsh đã từ chối gán cho lãi suất trung tính bất kỳ “ý nghĩa vận hành” nào, cho thấy khuôn khổ chính sách của ông đã khác biệt rõ so với các Chủ tịch tiền nhiệm. Biểu đồ dot-plot cho thấy dự báo trung vị của các thành viên FOMC còn sẽ tăng lãi suất thêm một lần nữa trong năm, và giữ mức lãi suất trung vị 4.1% xuyên suốt đến tận năm 2027.

Nhóm kinh tế của UBS do Jonathan Pingle dẫn đầu đánh giá, so với ba, thậm chí nhiều Chủ tịch Fed trước đây, hàm phản hồi chính sách của Walsh đã có sự thay đổi thực chất: phản ứng nhạy bén hơn với điều kiện tài chính, ít nhạy cảm với thị trường lao động và đặt ngưỡng “chính sách kiềm chế” cao hơn. Nhận định này ảnh hưởng trực tiếp tới kỳ vọng thị trường trong bốn năm tới.

Ba biến số lớn thúc đẩy quyết định “nhất quán vững chắc”

Walsh tại buổi họp báo đã tiết lộ ba biến số mới kể từ tháng 7 tác động đến quyết sách, đồng thời phân tích chi tiết cơ sở logic cho việc tăng lãi suất lần này.

Thứ nhất, thị trường lao động vẫn mạnh mẽ, báo cáo việc làm tháng 8 chứng minh rõ ràng điều đó.

Thứ hai, xu hướng lạm phát đáng lo ngại, số liệu CPI gần đây không mang lại tín hiệu tích cực.

Thứ ba, diễn biến địa chính trị và tác động của nó tới giá năng lượng.

Walsh phát biểu: “Điều thứ ba thay đổi trong bảy tuần qua chính là địa chính trị. Các điểm nóng trên toàn cầu lan rộng và không thể né tránh, nhận định của chúng tôi về các diễn biến địa chính trị tiềm năng hoặc khó xảy ra nhất đã thay đổi. Ba điểm này cùng củng cố quyết định vững chắc và nhất quán ngày hôm nay.”

Ông còn đặc biệt đề cập, kể từ khi nhậm chức đã nhiều lần trao đổi với các thống đốc ngân hàng trung ương toàn cầu khác – điều này vốn hiếm gặp trong khuôn khổ ra quyết sách truyền thống của Fed. Các nhà phân tích cho rằng, Walsh chú ý tới đối thoại chính sách giữa các ngân hàng trung ương toàn cầu nhiều hơn những người tiền nhiệm.

“Không gây tổn hại cho thị trường lao động”, nhưng logic của Walsh khác biệt

Walsh tại cuộc họp cho biết: “Tôi không nghĩ chúng ta cần tổn thương thị trường lao động để đạt mục tiêu của mình. Tôi không cho rằng hai thành phần trong sứ mệnh kép – ổn định giá và việc làm đầy đủ – lại mâu thuẫn nhau trong trung hạn.”

Câu này nghe qua có vẻ ôn hòa, nhưng báo cáo lại diễn giải hoàn toàn ngược lại.

Theo nghiên cứu, đây không phải dạng logic thường gặp kiểu “thị trường lao động ổn, lạm phát quá cao” mà là Walsh cho rằng, lãi suất cao hơn về cơ bản sẽ không tác động đáng kể đến mở rộng việc làm. Bản thân mức chịu đựng hoặc sự dửng dưng của ông với tác động tiêu cực lên thị trường lao động chính là đặc điểm cốt lõi của khuôn khổ chính sách này.

Nói cách khác, Walsh không hẳn đang nói “tôi sẽ cẩn trọng bảo vệ việc làm”, mà gần như nói “tăng lãi suất cũng chẳng hại việc làm, vậy chẳng có lý do gì để không tăng”.

Độ nhạy cảm với cú sốc nguồn cung: Tín hiệu chính sách mới

Các nhà phân tích còn đặc biệt chỉ ra, Walsh dường như nhạy cảm với tác động giá năng lượng hơn các Chủ tịch tiền nhiệm.

Điều này có thể xuất phát từ sự phản tư chỉ trích đối với việc Fed xử lý không tốt thời Covid. Trong lịch sử, kể cả trong Fed giai đoạn 2007-2008, từng có quan điểm rằng cứ để giá dầu tăng “trôi qua”, bởi cú sốc năng lượng rồi sẽ tự tiêu tan. Walsh khi còn là thành viên Hội đồng Thống đốc Fed trước đó bày tỏ sự đồng cảm với quan điểm của Charles Plosser và Richard Fisher – những người rất chú ý đến hiệu ứng lạm phát vòng hai từ giá dầu.

Nay khi làm Chủ tịch, lập trường của ông đã khác. Walsh đề cập tới “hiệu ứng vòng hai” (second round effects) – ngôn ngữ này gần với cách diễn đạt chính sách của Ngân hàng Trung ương châu Âu hơn là thảo luận truyền thống của Fed về “truyền dẫn lạm phát qua giá năng lượng”.

Điều này có nghĩa Walsh có xu hướng chủ động hành động trước khi đối mặt với cú sốc nguồn cung, đưa lạm phát trở về mục tiêu chứ không chờ cú sốc tự chấm dứt rồi mới điều chỉnh.

Do đó, báo cáo kết luận, so với Chủ tịch tiền nhiệm, hàm phản ứng của Walsh có ba đặc điểm rõ rệt:

Thứ nhất, nhạy cảm hơn với điều kiện tài chính. Ông chú ý thị trường hơn Chủ tịch trước, nhưng theo hướng ngược lại – tỏ thái độ dửng dưng với sự sụt giảm thị trường, không mảy may thể hiện lo ngại trong phát biểu tại Jackson Hole cũng như trong buổi họp báo hôm nay.

Thứ hai, ít nhạy cảm với thị trường lao động. Cách thể hiện sứ mệnh kép trên thực chất làm nhẹ bớt vai trò của việc làm trong quyết sách tiền tệ.

Thứ ba, ngưỡng cửa cho “chính sách kiềm chế” cao hơn. Ông từ chối thừa nhận lãi suất hiện tại là có tính kiềm chế, đồng nghĩa sẵn sàng đẩy lãi suất cao hơn, giữ lâu hơn.

UBS kết luận:

Tổng thể, so với bốn mươi năm trước, chúng ta có thể đang đối diện với một hàm phản ứng FOMC mang tính diều hâu mạnh hơn, và trạng thái này sẽ kéo dài bốn năm tới.

Dot-plot: Viết về lãi suất thấp, nhưng thực tế lại vận hành ở mức cao

Biểu đồ dot-plot lần này hé lộ một mâu thuẫn nội tại đáng chú ý.

Dự báo trung vị cho thấy FOMC đã nâng điểm cân bằng lãi suất dài hạn (longer-run dot) từ 3.1% lên 3.2%. Tuy nhiên, thực tế con đường lãi suất mà các thành viên ký tên – duy trì 4.1% đến 2027, giảm xuống 3.9% năm 2028, rồi 3.6% năm 2029 – cho thấy trong suốt kỳ dự báo, lãi suất danh nghĩa luôn cao hơn điểm cân bằng dài hạn.

Điều này cho thấy “FOMC thực tế đang vận hành ở mức lãi suất cao hơn mức cân bằng danh nghĩa dài hạn”, nói cách khác, các thành viên thực sự tin rằng trong ba hoặc bốn năm tới, để ổn định giá cả, lãi suất thực sẽ phải cao hơn.

Ngoài ra, bản thân Walsh một lần nữa không nộp dự báo dot-plot – trong số 18 điểm dữ liệu chỉ có 17 tiếp tục kéo dài sang sau năm 2027. Các nhà phân tích nhận định “rõ ràng có một thành viên cho rằng dự báo ba năm tới gần như không có giá trị thực tiễn”.

Về dự báo lạm phát SEP, năm nay dự đoán lạm phát lõi PCE tăng từ 3.3% lên 3.4%, chỉ cao hơn một chút so với dự báo của UBS; nhưng lộ trình ba năm tới lại nhất quán với việc trở lại mục tiêu 2%. Đáng chú ý, dù dự báo lãi suất tăng mạnh, dự báo tăng trưởng GDP cũng được nâng lên – năm 2026 từ 2.2% tăng lên 2.3%, tỷ lệ thất nghiệp dự kiến cũng giảm mạnh từ 4.3% xuống 4.1%, và dự kiến trong toàn kỳ dự báo đều thấp hơn mức cân bằng dài hạn 4.2%.

Dự báo lộ trình lãi suất của UBS

Theo báo cáo nghiên cứu của UBS, dự báo cơ sở như sau:

• FOMC tháng 10: bỏ qua đợt tăng lãi suất (giống với mô hình quan sát tháng 6 tới tháng 7 năm 2026, đồng thời tránh việc tăng lãi suất chỉ sáu ngày trước bầu cử giữa nhiệm kỳ)

• FOMC tháng 12: tăng thêm 25 điểm cơ bản

• 2027: giữ nguyên, bắt đầu giảm lãi suất từ tháng 6

Nhưng ngân hàng này cũng chỉ rõ, sau cuộc họp báo hôm nay, rủi ro của lộ trình lãi suất này nghiêng về khả năng tăng cao hơn.

Walsh cũng rất thẳng thắn khi nói về định hướng kỳ vọng tại cuộc họp báo:

Nhiệm vụ của tôi không phải là cung cấp định hướng kỳ vọng, nhưng hồi tháng 6 tôi đã hứa với người dân Mỹ, với tất cả những ai đang lắng nghe, rằng chúng tôi sẽ đạt được ổn định giá cả… Hành động hôm nay bắt đầu thể hiện chúng tôi nghiêm túc, chúng tôi sẽ thực hiện mục tiêu ổn định giá cả và như tuyên bố cho thấy, chúng tôi sẽ làm điều đó kịp thời hơn.