Giày tăng lãi suất đã hạ cánh! Chu kỳ thắt chặt của Fed có thể tái khởi động, thị trường toàn cầu lo đối mặt với chuỗi tác động liên hoàn

Theo ứng dụng tài chính thông minh, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang thắt chặt chính sách tiền tệ, và ảnh hưởng của động thái này có khả năng sẽ vượt xa phạm vi nội địa Mỹ. Fed đã công bố nâng phạm vi mục tiêu lãi suất quỹ liên bang thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75%—4% vào thứ Tư. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của Fed kể từ tháng 7 năm 2023. Điều đáng chú ý hơn là biểu đồ chấm điểm mới nhất theo dõi các động thái chính sách tương lai của Fed cho thấy, trong số 18 quan chức đưa ra dự báo lãi suất, có 16 người dự kiến sẽ có ít nhất một lần tăng lãi suất nữa trong năm nay.

Chủ tịch Fed, ông Powell cho biết, nền kinh tế Mỹ đang cho thấy dấu hiệu mạnh lên, nhưng xu hướng lạm phát cơ bản vẫn chưa thực sự cải thiện rõ rệt, và trọng tâm của chính sách hiện tại là đẩy lạm phát giảm xuống. Đối với lần tăng lãi suất này, Powell mô tả đó là “đã giảm bớt một phần sự nới lỏng chính sách”. Ông cho rằng, điều kiện tài chính tổng thể hiện nay vẫn khó có thể coi là thắt chặt, và các thành viên Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) phần lớn đều đồng thuận với nhận định này.

Theo lịch sử, sau khi Fed bắt đầu tăng lãi suất thì thường không chỉ là một lần điều chỉnh. Trước khi công bố kết quả cuộc họp chính sách lần này, thị trường quan tâm tới việc khi nào sẽ tăng và tăng bao nhiêu? Giờ lãi suất đã tăng, thị trường lại lo liệu đây có phải là khởi đầu cho một chu kỳ tăng lãi suất mới không, và lần tăng tiếp theo sẽ đến khi nào? Hiện các trader dự đoán Fed sẽ còn ba lần tăng lãi suất nữa từ nay đến giữa năm sau, nhiều hơn một lần so với kỳ vọng trước khi công bố quyết định. Swap lãi suất cho thấy lần tăng tiếp theo có thể sẽ đến sớm nhất vào tháng tới.

Đợt tăng 25 điểm cơ bản tuần này nhiều khả năng không phải điều chỉnh chính sách đơn lẻ. Trong thời gian tới, các dữ liệu về lạm phát, việc làm và giá năng lượng sẽ là những yếu tố then chốt quyết định Fed có tiếp tục thắt chặt chính sách hơn nữa vào cuối năm nay hay không.

Một số chuyên gia cho rằng, đối với thị trường toàn cầu, chu kỳ thắt chặt mới của Mỹ có thể đồng nghĩa với việc đồng đô la mạnh lên, các đồng tiền khác chịu áp lực lớn hơn, trong khi không gian để các ngân hàng trung ương khác nới lỏng chính sách tiền tệ cũng bị thu hẹp lại. Lãi suất Mỹ tăng còn có thể khiến lợi suất trái phiếu toàn cầu duy trì ở mức cao, gây áp lực lên định giá cổ phiếu và tăng trưởng kinh tế.

Đồng đô la chịu áp lực tăng, các đồng tiền khác gặp khó

Một trong những kênh truyền tải tác động của việc Fed thắt chặt chính sách ra toàn cầu trực tiếp nhất chính là đồng đô la Mỹ. Lãi suất Mỹ tăng có thể hỗ trợ đồng USD, đồng thời gây áp lực lên các đồng tiền của các nước khác.

Ông Mark Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng tại Moody’s Analytics, cho biết việc Fed tăng lãi suất lần này và phát đi tín hiệu sẽ còn tiếp tục đang tạo ra áp lực đi lên đối với đô la Mỹ, đồng thời gây áp lực giảm giá lên các đồng tiền khác, đặc biệt là đối với những nền kinh tế có đồng tiền hoặc chính sách tiền tệ phụ thuộc sát vào lãi suất Mỹ. Ông Navin Saigal, giám đốc bộ phận thu nhập cố định toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương của BlackRock, cũng cho rằng thị trường đánh giá động thái của Fed mang tính “diều hâu”, “trong ngắn hạn sẽ tạo ra một số áp lực lên tiền tệ và thị trường trái phiếu châu Á”.

Nhật Bản hiện là một trong những điểm thị trường quan tâm nhất. Mark Zandi giải thích thêm, sự yếu đi của đồng yên sẽ càng củng cố lý do để Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục thắt chặt chính sách, “thực sự sẽ gây áp lực cho Nhật Bản, buộc họ tiếp tục theo sát và tăng lãi suất”.

Đồng tiền mất giá còn có thể khiến các ngân hàng trung ương gặp khó khăn hơn trong cuộc chiến chống lạm phát, vì đồng tiền yếu sẽ làm tăng chi phí nhập khẩu tính bằng nội tệ. Khi tình huống này xảy ra, giá dầu vốn đã tăng mạnh do căng thẳng ở Trung Đông, khiến một số nền kinh tế đối mặt với nguy cơ chi phí năng lượng tăng, tiền tệ yếu và lãi suất cao đồng thời cùng xuất hiện.

Chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương khác có thể chịu ảnh hưởng

Khi Fed chuyển hướng chính sách, một số ngân hàng trung ương ở các thị trường phát triển lớn khác cũng đang thắt chặt chính sách. Ngân hàng Trung ương châu Âu tuần trước đã nâng lãi suất lên thêm 25 điểm cơ bản, trong khi JPMorgan Asset Management dự báo Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ tăng 25 điểm cơ bản trong tuần này. Ông Tai Hui, chiến lược gia trưởng thị trường khu vực châu Á - Thái Bình Dương của JPMorgan Asset Management, cho biết: “Các ngân hàng trung ương thị trường phát triển đang đồng loạt thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm ứng phó với lạm phát.” Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng do lãi suất cao, cũng khiến dòng vốn có xu hướng chảy từ các thị trường khác về Mỹ, từ đó tạo thêm áp lực lên các ngân hàng trung ương khác phải đưa ra phản ứng phù hợp.

Tuy nhiên, động thái của Fed không nhất thiết đồng nghĩa với việc toàn cầu sẽ đồng loạt bước vào chu kỳ tăng lãi suất. Tình hình lạm phát ở các nền kinh tế châu Á có sự phân hóa rất rõ rệt. Trung Quốc và Thái Lan vẫn đang đối diện với nguy cơ giảm phát, trong khi lạm phát tại Úc và Nhật Bản vẫn cao hơn mục tiêu ngân hàng trung ương. Theo BlackRock, cùng lúc đó, lạm phát tại Ấn Độ về cơ bản nằm trong khoảng giữa mục tiêu mà Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đặt ra. Điều này có nghĩa, dù đồng đô la mạnh lên có thể giảm không gian nới lỏng chính sách tiền tệ của các nhà hoạch định chính sách, nhưng điều kiện kinh tế nội địa ở mỗi nước sau cùng vẫn có thể lấn át áp lực đi theo Fed một cách máy móc.

Lãi suất cao có thể đè nặng lên thị trường cổ phiếu và tăng trưởng kinh tế

Đối với thị trường tài chính, lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài cũng đồng nghĩa với cổ phiếu và các tài sản rủi ro khác phải đối mặt với ngưỡng cản cao hơn. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng khiến các tài sản thu nhập cố định hấp dẫn hơn so với cổ phiếu, đồng thời chi phí huy động vốn của doanh nghiệp tăng và giá trị hiện tại của lợi nhuận kỳ vọng bị kéo lùi.

Bà Liz Ann Sonders, chiến lược gia trưởng đầu tư tại Charles Schwab, cho rằng mức lợi suất có thể không quan trọng bằng tốc độ tăng và sự ổn định của tiến trình tăng ấy. Bà nhận định, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 5%, xét về các yếu tố như lạm phát, kỳ vọng chính sách của Fed và tăng trưởng kinh tế danh nghĩa mạnh mẽ vẫn là hợp lý về tổng thể.

Bà Liz Ann Sonders chia sẻ: “Tôi nghĩ nếu lợi suất bắt đầu biến động quá mức, thị trường cổ phiếu sẽ gặp nhiều áp lực điều chỉnh hơn. Nhưng chừng nào quá trình này còn ổn định, thì cả nền kinh tế lẫn thị trường ở mức độ nhất định đều có thể chịu đựng được sự thay đổi đó.”

Áp lực này cũng khó có thể phân bổ đồng đều. Bà Liz Ann Sonders cho hay, lãi suất cao đã bắt đầu ảnh hưởng tới những lĩnh vực thị trường nhạy cảm với chu kỳ kinh tế, trong khi lợi nhuận mạnh có thể thông qua việc hỗ trợ việc làm và tuyển dụng làm cho triển vọng lạm phát trở nên phức tạp hơn.

Ông Tai Hui của JPMorgan cho rằng, nếu lập trường “diều hâu” của Fed kéo dài đến năm 2027, nhà đầu tư có thể cần đánh giá lại định giá, nhất là với các cổ phiếu công nghệ nhạy cảm với lãi suất.

Đối với thị trường toàn cầu, việc lãi suất Mỹ tăng chỉ là một mặt. Nền kinh tế Mỹ vững mạnh đã cho Fed không gian thắt chặt chính sách, đồng thời cũng có thể hỗ trợ nhu cầu xuất khẩu và hoạt động doanh nghiệp ở các khu vực khác. Ông Navin Saigal từ BlackRock nhận định, dù lãi suất tăng có thể gây áp lực ngắn hạn, tăng trưởng kinh tế Mỹ mạnh vẫn sẽ tiếp tục thúc đẩy các hoạt động kinh tế toàn cầu, dòng chảy thương mại và triển vọng doanh nghiệp ở khu vực châu Á.