Ngân hàng Trung ương Nhật Bản được cho là đã tiến hành "thăm dò tỷ giá", đà giảm của đồng yên trong phiên đã dịu đi, khiến sự chú ý của thị trường đối với khả năng can thiệp tiếp theo của chính quyền Nhật gia tăng.
Vào cuối phiên giao dịch buổi sáng ngày 18/9 theo giờ Mỹ, truyền thông Nhật đưa tin Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã hỏi các thành viên tham gia trên thị trường ngoại hối về mức tỷ giá. Đồng yên ngay lập tức thu hẹp đà giảm trong ngày, đầu phiên chiều trên Phố Wall, tỷ giá USD/JPY trở lại dưới ngưỡng 156,80, mức tăng trong phiên thu hẹp còn khoảng 0,5%, sau đó chỉ còn gần 0,4%.

Trước đó, trong phiên giao dịch châu Âu, tỷ giá USD/JPY đã từng vượt 158,00, xác lập mức thấp nhất hai tuần, tăng hơn 1% trong ngày. Dù có tin tức về việc ngân hàng trung ương Nhật Bản tiến hành "thăm dò tỷ giá", đồng yên vẫn đứng trước khả năng giảm bốn phiên liên tiếp.
Sự phục hồi bất ngờ của đồng yên diễn ra sau cuộc họp chính sách tháng 9 của Ngân hàng Trung ương Nhật. Hai thành viên hội đồng đã bỏ phiếu phản đối quyết định tăng lãi suất như kỳ vọng rộng rãi của thị trường, khiến kỳ vọng về việc thắt chặt chính sách tiền tệ tiếp theo của ngân hàng trung ương Nhật được chú ý.
Liên quan tới tin tức thăm dò tỷ giá, trọng tâm theo dõi của thị trường nằm ở việc: liệu nhà chức trách Nhật Bản có đang chuẩn bị cho đợt can thiệp tiếp theo vào thị trường ngoại hối hay không, và liệu đà yếu tiếp tục của đồng yên có đang tiệm cận ngưỡng chịu đựng về chính sách hay không.
Theo Nikkei, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã tiến hành thăm dò tỷ giá trên thị trường ngoại hối, hỏi các thành viên thị trường mức tỷ giá hiện tại.
Các phương tiện truyền thông nhận thấy, sau khi thông tin này được công bố, tỷ giá yên so với USD đã nhảy vọt hơn 1 yên.
Thăm dò tỷ giá thường là động thái chính phủ hỏi các tổ chức tài chính về mức tỷ giá hoặc tình hình thị trường nhất định nhằm nắm bắt môi trường giao dịch. Thị trường thường xem đây là dấu hiệu tiềm năng cho can thiệp ngoại hối, bởi những động thái như vậy có thể đồng nghĩa với việc chính phủ đang đánh giá thời điểm can thiệp và phản ứng của thị trường.
Tuy nhiên, thăm dò tỷ giá tự nó không đồng nghĩa là chính phủ Nhật đã thực sự mua vào đồng yên. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản chịu trách nhiệm thực hiện các nghiệp vụ liên quan, trong khi quyền quyết định can thiệp ngoại hối chủ yếu thuộc Bộ Tài chính Nhật Bản. Việc có thực sự hành động hay không vẫn phải chờ xác nhận chính thức hoặc dữ liệu tiếp theo.
Đồng yên tiếp tục giảm phiên thứ tư liên tiếp vào thứ Sáu, trong phiên giao dịch châu Âu đã chạm đáy hai tuần. Trước đó, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản công bố quyết định lãi suất, dù đã tăng lãi suất đúng như đa số kỳ vọng, nhưng hai thành viên hội đồng đã bỏ phiếu phản đối, khiến thị trường nghi ngờ về lộ trình nâng lãi tiếp theo.
Vào ngày 18/9 theo giờ địa phương, sau khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản kết thúc cuộc họp chính sách tiền tệ, đã công bố nâng lãi suất chính sách lên 1,25%, mức cao nhất trong 31 năm qua, tuy nhiên quyết định không được tất cả thành viên ủy ban chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương thông qua, hơn nữa định hướng thắt chặt chính sách trong tương lai cũng không đáp ứng được kỳ vọng của một bộ phận tham gia thị trường.
Sau cuộc họp ngân hàng trung ương, đồng yên chịu áp lực, USD/JPY tiếp tục tăng mạnh, trong phiên châu Âu từng vượt mốc 158,00, xác lập mức cao nhất từ ngày 3/9, tăng hơn 1,3% trong ngày.
Điều này càng thể hiện thế khó về chính sách tiền tệ của Nhật Bản: ngay cả khi ngân hàng trung ương tiếp tục nâng lãi suất, nếu thị trường cho rằng tiến độ đợt nâng lãi tiếp theo còn chậm, đồng yên vẫn có thể chịu sức ép từ chênh lệch lãi suất và sự mạnh lên của đồng USD.
Chính quyền Nhật Bản trong năm nay đã nhiều lần ra tay ổn định tỷ giá đồng yên. Dữ liệu do Bộ Tài chính Nhật Bản công bố thể hiện quy mô can thiệp rất lớn:
28/4 đến 27/5: Theo số liệu công bố ngày 29/5, trong khoảng thời gian này, tổng quy mô can thiệp trên thị trường ngoại hối Nhật đạt 11,73 nghìn tỷ yên, với tỷ giá 1 USD ≈ 159 yên, tương đương khoảng 73,8 tỷ USD.
30/7 đến 26/8: Số liệu công bố ngày 29/8 cho biết, trong thời gian này chính phủ Nhật Bản bỏ ra 15,4 nghìn tỷ yên can thiệp thị trường ngoại hối, lập kỷ lục số tiền can thiệp trong một tháng.
Hành động phối hợp Mỹ-Nhật cuối tháng 7: Ngày 3/8, Bộ Tài chính Nhật Bản xác nhận, ngày 31/7 đã phối hợp cùng Bộ Tài chính Mỹ can thiệp mua vào đồng yên với quy mô lớn nhằm kìm hãm biến động tỷ giá của yên trong thời gian gần đây.
Việc can thiệp phối hợp giữa Mỹ và Nhật là trường hợp hiếm gặp. Trừ các thời kỳ khủng hoảng tài chính hoặc thiên tai nghiêm trọng, hai nước rất hiếm khi cùng can thiệp thị trường ngoại hối; đây cũng là lần đầu tiên kể từ sau động đất lớn miền Đông Nhật Bản năm 2011, Mỹ-Nhật phối hợp hành động ổn định tỷ giá yên.
Trước đó, đồng yên chịu sức ép liên tục đến từ xu hướng mạnh lên của USD và chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật, nhiều lần nhà chức trách Nhật đã phát tín hiệu ổn định tỷ giá thông qua các biện pháp cảnh báo bằng lời nói, thăm dò tỷ giá và cả hành động can thiệp thực tế.
Sau khi có thông tin thăm dò tỷ giá lần này, đồng yên nhanh chóng bật tăng trở lại, cho thấy thị trường rất nhạy cảm với khả năng nhà chức trách Nhật sắp ra tay.
Tuy nhiên, khả năng thăm dò tỷ giá chuyển thành hành động can thiệp thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo của đồng yên và đánh giá của nhà chức trách. Nếu đồng yên tiếp tục yếu đi, chính phủ Nhật có thể đối mặt với áp lực lớn hơn nhằm ổn định tỷ giá; đồng thời, đường đi chính sách lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật trong thời gian tới, triển vọng lãi suất của Mỹ và xu hướng đồng USD cũng sẽ tiếp tục tác động tới biến động của đồng yên.
Với các nhà giao dịch, điều cần chú ý tiếp theo không chỉ là xác nhận chính xác liệu chính quyền Nhật Bản có thực hiện thăm dò tỷ giá hay không, mà còn là liệu có động thái can thiệp mua vào đồng yên thực sự, và ngân hàng trung ương Nhật có thể thay đổi kỳ vọng về chênh lệch lãi suất bằng các tín hiệu chính sách tiếp theo hay không.