Blockchain do Google phát triển có được coi là Layer1 không?

Google thực sự sẽ xây dựng một blockchain công khai, hoàn toàn mở và không cần cấp phép chứ?

Tác giả: Nicky, Foresight News

Gần đây, Rich Widmann, Trưởng bộ phận Chiến lược Web3 của Google, đã thông báo trên mạng xã hội rằng Google Cloud chính thức ra mắt mạng blockchain của mình mang tên Google Cloud Universal Ledger (GCUL), đồng thời định nghĩa đây là “Layer1 blockchain”. Ngay sau đó, các cuộc thảo luận về vị trí công nghệ của nó đã xuất hiện: Liệu GCUL thực sự là một Layer1 blockchain công khai, hay gần giống với blockchain liên minh truyền thống hơn?

Định vị chính thức và các đặc điểm cốt lõi

Theo mô tả chính thức, GCUL được thiết kế là một nền tảng sổ cái phân tán “hiệu suất cao, trung lập đáng tin cậy và hỗ trợ hợp đồng thông minh Python”, hiện đang ở giai đoạn testnet riêng tư, chủ yếu cung cấp dịch vụ cho các tổ chức tài chính. Google Cloud nhấn mạnh, GCUL nhằm đơn giản hóa việc quản lý tài khoản tiền tệ của ngân hàng thương mại, đồng thời thông qua công nghệ sổ cái phân tán để thực hiện chuyển khoản và thanh toán đa tiền tệ, đa tài sản, hỗ trợ thanh toán lập trình và quản lý tài sản số.

Trong bài viết chính thức “Beyond Stablecoins: The Evolution of Digital Money”, Google giải thích thêm về vị trí của GCUL: Mục tiêu không phải là “tái phát minh tiền tệ”, mà là nâng cấp cơ sở hạ tầng để giải quyết các vấn đề phân mảnh, chi phí cao và hiệu quả thấp của hệ thống tài chính truyền thống. GCUL được đóng gói như một dịch vụ, cung cấp qua API, nhấn mạnh tính dễ sử dụng, linh hoạt và an toàn, đặc biệt là các lợi thế về tuân thủ (như xác minh KYC) và triển khai riêng tư.

Đáng chú ý, thử nghiệm ban đầu của GCUL đã hợp tác với CME Group (Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago). Hai bên đã công bố vào tháng 3 năm 2025 về việc khởi động thử nghiệm sổ cái phân tán, khám phá các giải pháp thanh toán bán buôn và mã hóa tài sản.

CEO CME Terry Duffy cho biết, GCUL có thể nâng cao hiệu quả trong các khâu quản lý tài sản thế chấp, thanh toán ký quỹ dưới xu hướng giao dịch “24/7”; Tổng giám đốc dịch vụ tài chính Google Cloud Rohit Bhat nhấn mạnh, hợp tác lần này là “một ví dụ điển hình về việc các tổ chức tài chính truyền thống chuyển đổi kinh doanh thông qua cơ sở hạ tầng hiện đại”.

Layer1 và blockchain liên minh: Định nghĩa và khác biệt

Trong lĩnh vực blockchain, Layer1 thường chỉ các blockchain công khai nền tảng như Ethereum, Solana, v.v., với các đặc điểm cốt lõi là phi tập trung, không cần cấp phép và minh bạch công khai. Bất kỳ người dùng nào cũng có thể tự do tham gia xác thực mạng, giao dịch hoặc triển khai hợp đồng thông minh, và dữ liệu trên chuỗi đều công khai cho mọi người.

Ngược lại, blockchain liên minh (Consortium Blockchain) là một sổ cái phân tán cần cấp phép, được duy trì bởi các tổ chức hoặc cơ quan cụ thể, quyền truy cập node bị kiểm soát, quyền truy cập dữ liệu có thể tùy chỉnh. Ứng dụng điển hình bao gồm Hyperledger Fabric, AntChain, v.v. Ưu điểm của blockchain liên minh là tuân thủ, kiểm soát tốt, hiệu suất cao, nhưng phải đánh đổi tính mở và khả năng chống kiểm duyệt.

GCUL phù hợp với mô hình nào hơn?

Dựa trên các thông tin đã công bố, GCUL thể hiện rõ các đặc điểm của blockchain liên minh:

• Tính riêng tư và cần cấp phép: GCUL rõ ràng vận hành trên “mạng riêng tư và cần cấp phép”, quyền truy cập node và tài khoản do tổ chức quản lý kiểm soát.
• Đối tượng người dùng: Tập trung vào các tổ chức tài chính (như CME Group), không phải công chúng tự do tham gia.
• Ưu tiên tuân thủ: Thiết kế ban đầu bao gồm xác minh KYC, phí giao dịch tuân thủ quy định thuê ngoài và các yêu cầu tuân thủ tài chính truyền thống khác.
• Kiến trúc công nghệ: Dù hỗ trợ hợp đồng thông minh (dựa trên Python), nhưng cơ sở hạ tầng nền tảng do Google Cloud duy trì theo cách tập trung, khác biệt với lý tưởng “phi tập trung” của Layer1.

Tuy nhiên, Google Cloud vẫn kiên trì gọi đây là “Layer1”, nhấn mạnh “trung lập đáng tin cậy” và “trung lập về cơ sở hạ tầng” — tức là bất kỳ tổ chức tài chính nào cũng có thể sử dụng, không chỉ giới hạn cho các nhóm lợi ích cụ thể. Cách diễn đạt này cố gắng làm mờ ranh giới giữa blockchain công khai và blockchain liên minh trong câu chuyện truyền thông.

Quan điểm bên thứ ba: Nghi ngờ và chờ đợi

Các chuyên gia trong ngành có những quan điểm khác nhau về vị trí của GCUL:

• Đối tác BODL Ventures, Liu Feng cho rằng, GCUL phù hợp với đặc điểm “blockchain liên minh”, có sự khác biệt bản chất với blockchain công khai phi tập trung, không cần cấp phép.
• Đối tác Dragonfly, Omar cho biết, trước đây Google mô tả GCUL khá mơ hồ, hiện tại đội ngũ rõ ràng nghiêng về việc đóng gói nó thành “Layer1”, nhưng chi tiết kỹ thuật thực tế vẫn chưa được công bố đầy đủ.
• CEO Helius, Mert chỉ ra, GCUL hiện vẫn là hệ thống “riêng tư và cần cấp phép”, khác với mô hình mở của blockchain công khai.

Dù có những nghi ngờ, cũng có quan điểm cho rằng GCUL có thể đại diện cho một “đổi mới tiến bộ”. Ví dụ, thử nghiệm hợp tác giữa Google và CME Group cho thấy các tổ chức có nhu cầu ứng dụng công nghệ sổ cái phân tán trong các kịch bản thanh toán, quản lý tài sản thế chấp, v.v. Nếu GCUL có thể tích hợp năng lực công nghệ và kinh nghiệm tuân thủ tài chính của Google, có lẽ sẽ tìm ra một con đường thực tiễn giữa tài chính truyền thống và blockchain.