Tình hình Trung Đông bất ổn, liệu hiện tại có đang theo "kịch bản" suy thoái và giảm mạnh như năm 2022?

Căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông tiếp tục gây xáo trộn thị trường, cổ phiếu liên quan đến AI chịu sự điều chỉnh mạnh, dữ liệu lạm phát nóng trở lại khiến một số nhà đầu tư lo ngại ác mộng “stagflation + giảm mạnh” năm 2022 tái diễn. Tuy nhiên, J.P. Morgan cho rằng tình hình hiện tại có sự khác biệt căn bản so với năm 2022: lạm phát đã đạt đỉnh và đang giảm, nền tảng lợi nhuận vẫn vững chắc, và hiện tượng “xoay vòng” giữa các nhóm cổ phiếu, chứ không phải sụp đổ hệ thống, mới là mô tả chính xác hơn.

Theo tin từ Trạm giao dịch theo xu hướng, theo báo cáo mới nhất ngày 20 tháng 7 của nhóm Chiến lược thị trường toàn cầu J.P. Morgan, cú sốc giá năng lượng do xung đột Iran gây ra đang dần suy yếu — giá dầu Brent quý này giảm khoảng 25% theo quý, hiệu ứng lan tỏa đã bắt đầu làm giảm CPI tổng thể của Mỹ. Tốc độ tăng CPI tổng thể của Mỹ ba tháng theo năm đã giảm từ 8,2% của tháng 5 xuống 2,8% vào tháng 6, khu vực đồng euro cũng ghi nhận tốc độ lạm phát chậm lại. Nhóm chiến lược của Mislav Matejka tại J.P. Morgan khẳng định rõ, lạm phát đã bắt đầu hạ nhiệt, điều này sẽ lần lượt mang đến việc lợi suất trái phiếu giảm, áp lực diều hâu từ các NHTW giảm và đồng USD yếu hơn, từ đó mở rộng không gian cho xu hướng xoay vòng các nhóm dẫn dắt thị trường.

Về tác động thị trường, J.P. Morgan duy trì quan điểm tăng tỷ trọng cổ phiếu, khuyến nghị nhà đầu tư tận dụng cơ hội giảm do địa chính trị để mua vào. Ngân hàng cho rằng, dù cổ phiếu liên quan đến AI và các nhóm có động lượng đã giảm mạnh, chỉ số MSCI Thế giới chỉ thấp hơn đỉnh lịch sử 1-2%, cho thấy độ bền của thị trường vẫn còn. Dữ liệu sớm của mùa báo cáo tài chính quý II cũng cho thấy sự hỗ trợ mạnh mẽ, ước tính khoảng 97% cổ phiếu thành phần S&P 500 có lợi nhuận vượt kỳ vọng — cao vượt trội so với trung bình dài hạn là 76%.

Lực xả cổ phiếu AI bước vào giai đoạn chín muồi, bán dẫn có kỳ vọng tạo đáy

Trong vài tuần qua, cổ phiếu liên quan đến AI chịu áp lực bán mạnh. Theo J.P. Morgan, chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 25% so với đỉnh gần đây, chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) giảm 20%, cổ phiếu Samsung Electronics, Micron Technology,... giảm từ 20% đến 50%. Biểu hiện tương đối Mag-7 đã dần ổn định nhưng từ đầu năm đến nay vẫn kém hơn thị trường chung. Giỏ cổ phiếu tiếp xúc rủi ro AI cũng giảm hơn 20% so với đầu năm.

J.P. Morgan đánh giá rằng, đợt điều chỉnh này có cả nguyên nhân cơ bản lẫn kỹ thuật. Về cơ bản, tin đồn Meta có thể bán tài nguyên tính toán khiến thị trường nghi ngờ sự bền vững của chi tiêu vốn cho siêu trung tâm dữ liệu quy mô lớn; Apple được cho là cân nhắc mua chip bộ nhớ từ nhà cung cấp Trung Quốc, làm tăng lo ngại về quyền định giá của các nhà sản xuất bộ nhớ Hàn Quốc; thông tin về phòng thí nghiệm AI Moonshot của Trung Quốc thu hẹp khoảng cách đối với Mỹ, cũng như diễn biến giá LLM Token, đều gây áp lực lên các cổ phiếu có liên quan. Về kỹ thuật, mức độ nắm giữ cổ phiếu chip từng đạt mức cao nhất kể từ 1999-2000, việc tích tụ động lượng quá mức là nguyên nhân chính của đợt điều chỉnh này.

Tuy nhiên, J.P. Morgan không cho rằng điều này đồng nghĩa với sự suy yếu kéo dài của thị trường.

Ngân hàng này chỉ ra rằng, chỉ số RSI tương đối cho SOX đang nhanh chóng tiến gần vùng quá bán, lợi tức vượt trội của nhóm cổ phiếu động lượng đã sụt giảm mạnh, áp lực kỹ thuật nắm giữ cổ phiếu rõ ràng đã được giải tỏa. Cùng lúc, khoảng cách giữa biểu hiện giá tương đối và lợi nhuận tương đối của cổ phiếu bán dẫn châu Âu ngày càng lớn — giá cổ phiếu đã giảm sâu nhưng kỳ vọng lợi nhuận vẫn kiên định.

Nhóm công nghệ toàn cầu của J.P. Morgan tiếp tục duy trì quan điểm lạc quan đối với ngành bán dẫn, với lý do: lượng cung bổ sung đáng kể sớm nhất phải đến năm 2028 mới xuất hiện, trạng thái cung cầu căng thẳng của DRAM/NAND dự kiến kéo dài đến 2028, và làn sóng chi tiêu vốn cho trung tâm dữ liệu AI sẽ tiếp tục mang lại lợi ích cho toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn. Ngân hàng khuyến nghị nhà đầu tư nên mua vào nhóm bán dẫn khi giá điều chỉnh trong mùa hè.

Lạm phát đã đạt đỉnh, làm nổi bật khác biệt chính với năm 2022

Thị trường lo ngại về kịch bản “năm 2022 lặp lại”, chủ yếu xoay quanh việc liệu cú sốc năng lượng có khiến lạm phát mất kiểm soát và NHTW thắt chặt tiền tệ một cách tiêu cực như trước không. J.P. Morgan đã so sánh có hệ thống và chỉ ra rằng hiện tại có khác biệt bản chất so với năm 2022.

Năm 2022, CPI tổng thể của Mỹ đạt đỉnh đến 9,1%, CPI lõi đạt 6,6%, tốc độ tăng lương liên tục tăng, giá khí đốt châu Âu đạt mức cao nhất tăng 389%, Fed thắt chặt chính sách mạnh từ lãi suất siêu thấp 0,25%, kỳ vọng lạm phát giảm neo rõ rệt. Còn hiện tại, CPI tổng thể của Mỹ quanh mức 3,5% và tiếp tục giảm, CPI lõi khoảng 2,6%, tốc độ tăng lương đang giảm, giá khí đốt châu Âu chỉ tăng đến đỉnh 108%, lãi suất chính sách của Fed giữ ở 3,75%, quy mô dùng dự trữ chiến lược cũng lớn hơn nhiều so với năm 2022.

Khác biệt quan trọng nhất nằm ở kỳ vọng lạm phát. Số liệu của J.P. Morgan cho thấy, lãi suất lạm phát kỳ hạn 5 năm sau 5 năm của Mỹ luôn dao động trong phạm vi hẹp 25 điểm cơ bản, chưa từng vượt quá 2,60%. Điều này hoàn toàn trái ngược với hiện tượng giảm neo kỳ vọng lạm phát năm 2022. Ngân hàng nhận định, việc này mang lại cho NHTW không gian chính sách linh hoạt lớn hơn nhiều so với định giá hiện tại của thị trường — thị trường vẫn đang định giá Fed sẽ thắt chặt khoảng 90 điểm cơ bản nữa, J.P. Morgan đánh giá đây là kỳ vọng quá cao và sẽ bị điều chỉnh dần. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm đã bắt đầu giảm từ đỉnh gần đây, và việc tái định giá diều hâu vào tháng 6 có thể là điểm cao của chu kỳ này.

Tác động địa chính trị mang tính “hiệu ứng suy giảm”, khuyến nghị mua vào khi điều chỉnh

Xung đột Iran bùng phát từ tháng 2 năm nay, trải qua nhiều vòng leo thang và hạ nhiệt.

Theo chuỗi sự kiện tổng hợp của J.P. Morgan, sau cuộc tấn công liên quân Mỹ - Israel vào Iran cuối tháng 2, chỉ số MSCI Thế giới giảm 3,7% trong một tuần, 8,6% trong một tháng; sau thỏa thuận ngừng bắn tháng 4, thị trường lập tức hồi phục; đầu tháng 6, khi thỏa thuận ngừng bắn đổ vỡ, thị trường lại giảm 3,8% trong một tuần; giữa tháng 6, khi Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn vĩnh viễn, mức giảm thị trường chỉ còn 0,5%. Đầu tháng 7, Iran bị cáo buộc tấn công tàu ở eo biển Hormuz, Mỹ khôi phục cấm vận và triển khai tấn công mới, nhưng phản ứng của thị trường đã lắng dịu rõ rệt.

J.P. Morgan nhận định sau mỗi vòng leo thang, biên độ điều chỉnh thị trường ngày càng giảm, thị trường dần thiên về coi rủi ro địa chính trị chỉ là yếu tố tạm thời, đặc biệt khi hai phía xung đột đều có động lực mạnh để giảm leo thang. Từ cuối tháng 3 đến nay, ngân hàng liên tục khuyến nghị nhà đầu tư tận dụng nhịp điều chỉnh do địa chính trị để tăng tỷ trọng cổ phiếu, đồng thời duy trì quan điểm này.

Báo cáo tài chính quý II mạnh mẽ, EPS eurozone sửa lên bằng Mỹ

Dữ liệu sơ bộ của mùa báo cáo tài chính đã cung cấp lực hỗ trợ bổ sung cho thị trường.

Báo cáo J.P. Morgan cho thấy, khoảng 97% cổ phiếu S&P 500 đã công bố lợi nhuận vượt kỳ vọng — vượt rất xa mức trung bình dài hạn là 76%; tỷ lệ vượt kỳ vọng của chỉ số Stoxx 600 châu Âu cũng cao hơn nhiều so với lịch sử. Quan trọng hơn, cổ phiếu vượt kỳ vọng đều có phản ứng giá tích cực rõ rệt, cả tại Mỹ và châu Âu.

Nhóm bán dẫn và ngân hàng — hai nhóm được J.P. Morgan đánh giá tích cực trước đó — đều đạt kết quả kinh doanh ấn tượng. TSMC cho thấy xu hướng nhận đơn hàng liên tục và đưa ra hướng dẫn tích cực cho quy hoạch công suất đến năm 2027; mảng ngân hàng duy trì biên lãi ròng ổn định và doanh thu dịch vụ IB mạnh mẽ.

Tại eurozone, tỷ lệ điều chỉnh tăng EPS liên tiếp được cải thiện 15 tuần liền, lần đầu tiên từ tháng 1/2025 đến nay đã bắt kịp Mỹ. J.P. Morgan đánh giá sự cải thiện này là toàn diện — cả bảy nhóm ngành cấp I đều có động năng điều chỉnh tích cực, dẫn đầu là năng lượng, CNTT; nguyên vật liệu, công nghiệp và dịch vụ viễn thông cũng nổi bật nhờ hiệu ứng kích thích tài chính và phục hồi thương mại toàn cầu. Ngân hàng tăng tỷ trọng eurozone trong phân bổ khu vực, và cho rằng nếu xung đột Iran không tiếp tục leo thang nửa cuối năm, triển vọng EPS eurozone vẫn khả quan.

Về tổng thể, J.P. Morgan duy trì tăng tỷ trọng cổ phiếu, ưu tiên cổ phiếu chu kỳ hơn phòng thủ, ưu tiên eurozone so với Mỹ, coi nhóm bán dẫn là cơ hội mua chiến thuật sau đợt điều chỉnh, và tiếp tục né nhóm phần mềm, dịch vụ thương mại và truyền thông – những lĩnh vực chịu rủi ro bị AI thay thế, cùng cổ phiếu năng lượng.