"Người tạo góa phụ" bóng tối tái xuất! Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật vượt kỷ lục thế kỷ này

Nguồn: Jintou Data

Trái phiếu chính phủ Nhật Bản đang trải qua làn sóng bán tháo kéo dài, với lợi suất tăng cao do lãi suất tăng, các gói kích thích tài khóa khổng lồ và lo ngại lạm phát, làm cho lợi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 10 năm lần đầu tiên kể từ đầu thế kỷ vượt mốc 2.5%.

Kể từ đầu năm ngoái, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm đã tăng 1.6 điểm phần trăm, biến Nhật Bản thành thị trường trái phiếu chính lớn có hiệu suất kém nhất thế giới trong cùng kỳ. Lợi suất tăng nghĩa là giá trái phiếu tiếp tục giảm.

Lợi suất cao hơn bắt đầu thu hút một số nhà đầu tư quốc tế, nhưng rủi ro từ giá năng lượng cao và các kế hoạch chi tiêu của chính phủ vẫn khiến nhiều tổ chức quản lý tài sản duy trì sự thận trọng.

Ranjiv Mann, Quản lý danh mục đầu tư cấp cao tại Allianz Investment, cho biết: "Chúng tôi đã thử nghiệm một chút với các trái phiếu chính phủ Nhật dài hạn, (nhưng) quy mô mua vào rất nhỏ." Tổ chức này gần đây đã mua một lượng nhỏ trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 20 năm.

Ông Mann nói rằng trước khi mở rộng đặt cược, ông muốn thấy thêm bằng chứng, chẳng hạn như Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát ra tín hiệu chính sách diều hâu mạnh mẽ hơn. Đối với nhiều nhà đầu tư, trái phiếu chính phủ Nhật Bản vẫn có thể trở thành phiên bản hiện đại của “giao dịch sát thủ của các góa phụ”.Chú thích:“Giao dịch sát thủ của các góa phụ” đề cập đến chiến lược bán khống rủi ro cao trên thị trường tài chính, đặc biệt là bán khống trái phiếu chính phủ Nhật Bản, nơi những người bán khống thường xuyên bị “bắt bài” dẫn đến thua lỗ khổng lồ. Nhiều nhà giao dịch vì thế mà gia đình tan nát, do đó có tên gọi này.

Bóng đen “giao dịch sát thủ của các góa phụ” chưa tan

Lâu nay, trái phiếu chính phủ Nhật Bản luôn là thị trường khó kiểm soát đối với các nhà đầu tư nước ngoài. Các quỹ đầu cơ và trader nhiều lần bán khống trái phiếu chính phủ Nhật, đặt cược vào lợi suất tăng, nhưng môi trường lãi suất âm trước đây cùng chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật duy trì lợi suất 10 năm gần mức 0% trong nhiều năm, khiến các thương vụ này thường thất bại.

Những động thái như vậy từng khiến nhà đầu tư chịu thua lỗ lớn. Hiện tại, một số quản lý quỹ lo ngại rằng giao dịch mua vào hoàn toàn đối lập cũng có thể tiềm ẩn rủi ro tương tự.

Nếu thị trường cho rằng kế hoạch chi tiêu dài hạn 2 nghìn tỷ USD do Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đề xuất sẽ đẩy lạm phát tăng, còn Ngân hàng Trung ương Nhật tăng lãi suất phản ứng chậm, dòng tiền đổ vào trái phiếu Nhật có thể sẽ bị làn sóng bán tháo mới cuốn trôi.

April LaRusse, Giám đốc chuyên môn về thu nhập cố định tại Insight Investment, cho biết: “Tôi nghĩ rằng vì trong ba mươi năm qua, Nhật Bản luôn là biểu tượng của giao dịch 'sát thủ của các góa phụ', nên không ai muốn là người thử nghiệm đầu tiên.”

Sau khi Bộ trưởng Tài chính Nhật kêu gọi các quỹ hưu trí và người dân trong nước tăng đầu tư nội địa, trái phiếu Nhật hồi phục trong vài tuần gần đây. Thị trường hiện quan tâm đến việc liệu Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ Nhật Bản (GPIF) trị giá 1.8 nghìn tỷ USD có tăng tỷ trọng đầu tư vào tài sản Nhật Bản hay không.

LaRusse cho biết Insight đang cân nhắc mua trái phiếu Nhật nhưng vẫn chờ tín hiệu rõ ràng về dòng vốn từ nhà đầu tư trong nước quay trở lại. Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ Nhật là một trong những quỹ tiết kiệm hưu trí lớn nhất thế giới.

Jordan Rochester, Chiến lược gia thu nhập cố định tại Ngân hàng Mizuho Nhật Bản, chia sẻ: “Khi Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ Nhật Bản hành động, bạn cũng nên hành động theo.” Anh bổ sung: “Bỏ qua điều này sẽ là khiếm khuyết chết người trong chiến lược đầu tư của bạn.”

Phân bổ của GPIF và triển vọng tài khoá trở thành biến số then chốt

Dù Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ Nhật Bản khó có khả năng điều chỉnh cấu trúc phân bổ tài sản dài hạn trước kỳ đánh giá năm 2030, các chuyên gia phân tích chỉ ra quỹ này vẫn có thể sử dụng biên độ linh hoạt trong các hoạt động hàng ngày để mua lượng lớn tài sản nội địa.

Nếu GPIF tăng tỷ trọng trái phiếu nội địa lên mức trần 31%, theo Abbas Keshvani, Chiến lược gia vĩ mô thị trường châu Á của RBC Capital Markets, thì thị trường sẽ có thêm 12 nghìn tỷ yên (75 tỷ USD) dòng vốn mới, chưa tính đến tác động của các công ty quản lý tài sản quy mô nhỏ đi theo quỹ này.

Terrence Pang, Quản lý danh mục đầu tư của Fidelity, cho biết: “Xét về lịch sử, Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ Nhật Bản luôn là một tổ chức khá độc lập.” Nguyên tắc đầu tư của quỹ nêu rõ, họ “tuyệt đối không sử dụng tài sản dự trữ để tác động đến thị trường cổ phiếu hay thực thi chính sách kinh tế”.

Các đợt đấu giá trái phiếu gần đây cũng cho thấy dấu hiệu phục hồi nhu cầu. Masayuki Nakajima, Chiến lược gia cấp cao của Ngân hàng Mizuho, nhận xét các phiên đấu giá trái phiếu 30 năm và 20 năm tổ chức hồi đầu tháng này thể hiện “đủ mạnh để nhiều thành viên thị trường xem đây là bằng chứng cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn từ các nhà đầu tư tiền thật quy mô lớn, bao gồm cả tài khoản nước ngoài”.

Kevin Thozet, thành viên Ủy ban đầu tư Carmignac, cho biết tổ chức đã mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản dài hạn trong vài tuần gần đây “nhưng vị thế không lớn”. Ông chỉ ra, biến động giá dầu và các chính sách nội địa như cắt giảm thuế khiến triển vọng tài khoá Nhật Bản vẫn bất định.

Thozet nói rằng, trước khi mở rộng đặt cược ông muốn thấy “chính phủ Nhật Bản thể hiện sự kiềm chế hơn về chi tiêu”. Giá năng lượng và các kế hoạch chi tiêu tài khóa vẫn là biến số quan trọng khi nhà đầu tư đánh giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản.

Nhiều quản lý quỹ quốc tế lớn vẫn duy trì tỷ trọng trái phiếu chính phủ Nhật dưới mức chuẩn. Họ cho rằng sự hoài nghi về chính sách tài khóa của chính phủ, cũng như việc Ngân hàng Trung ương Nhật có thể hoạch định chính sách độc lập mà không bị ảnh hưởng từ chính phủ, có thể khiến lợi suất tiếp tục duy trì ở mức cao.

Một số nhà đầu tư còn lo ngại chi phí vay tăng sẽ gia tăng sức ép lên núi nợ khổng lồ của Nhật. Hiện số nợ của nước này vào khoảng 200% GDP, Ngân hàng Trung ương Nhật vẫn đang mua trái phiếu nhưng tốc độ mua đã giảm so với trước.

Bill Campbell, Quản lý danh mục đầu tư trái phiếu toàn cầu tại DoubleLine Capital, cho biết ông không muốn mua thêm để “đứng chặn trước” làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ Nhật. Ông bổ sung: “Trừ khi có thêm những thay đổi cơ bản để nghiêm túc giải quyết tỷ lệ nợ trên GDP dài hạn và lo ngại tài khóa, thì sẽ rất khó để tham gia thị trường này.”