Một mặt IP bùng nổ ra nước ngoài, một mặt các quyết định đầu tư gặp rủi ro, điểm yếu của Miniso hoàn toàn bị phơi bày

Khi kỳ báo cáo kết quả kinh doanh quý 2 năm tài chính 2026 sắp đến, nhiều ngân hàng đầu tư lớn đã hạ xếp hạng đầu tư của Miniso (NYSE:MNSO) từ “Mua vào” xuống “Nắm giữ”. Đợt điều chỉnh xếp hạng lần này chỉ ra chính xác nghịch lý cơ bản hiện tại của công ty: là doanh nghiệp bán lẻ IP giá rẻ hàng đầu trong nước, Miniso vẫn giữ được sức mạnh tăng trưởng kinh doanh đáng kể nhờ các hợp tác IP tần suất cao và mở rộng toàn cầu nhanh chóng, kết hợp với định giá đang ở mức đáy lịch sử cùng tỷ lệ trả cổ tức cho cổ đông cao, tạo nên “vùng đệm” an toàn cho giá cổ phiếu. Tuy nhiên, việc công ty đầu tư lớn vào Yonghui Superstores đã làm dấy lên nhiều tranh cãi trên thị trường, cộng thêm lợi nhuận từ mảng kinh doanh chính suy yếu và tiêu dùng không thiết yếu trong nước tiếp tục chịu áp lực, đã làm xói mòn đáng kể câu chuyện tăng trưởng vốn có. Giá cổ phiếu hiện tại đang có sự giằng co mạnh giữa phe mua và phe bán, ngắn hạn nhiều khả năng dao động trong biên độ, việc phục hồi định giá cần chờ các rủi ro cốt lõi được loại bỏ và các yếu tố cơ bản về lợi nhuận được cải thiện thực chất.

Nguyên nhân cốt lõi của lần hạ xếp hạng này là mối nghi ngờ của thị trường về hiệu quả phân bổ vốn của Miniso. Trước đó, công ty đã chi 893 triệu USD tiền mặt để sở hữu 29,4% cổ phần Yonghui Superstores, chính thức tham gia vào lĩnh vực siêu thị bán lẻ truyền thống với tài sản nặng. Xét từ góc độ phối hợp chiến lược, thị trường ghi nhận nỗ lực của công ty trong việc tận dụng mạng lưới điểm bán lẻ của Yonghui để bù đắp cho điểm yếu về phân phối và mở rộng kênh bán hàng sâu rộng hơn, nhưng khả năng thích ứng chiến lược và hiệu quả đầu tư trên thực tiễn lại bị chỉ trích gay gắt. Sau nhiều năm phát triển, Miniso đã xây dựng được mạng lưới cửa hàng dày đặc phủ khắp trong nước, rào cản kênh phân phối đã khá vững chắc, trong khi đặc điểm vận hành tài sản nặng – vòng quay vốn thấp của mô hình siêu thị truyền thống lại hoàn toàn lệch pha với lĩnh vực cốt lõi là bán lẻ tài sản nhẹ, vận hành dựa trên IP của công ty, nên khó tạo ra hiệu quả phối hợp kinh doanh. Đối với Miniso trong giai đoạn hiện tại đang tập trung phát triển IP, nâng tầm thương hiệu trên toàn cầu, khoản đầu tư tiền mặt lớn này lẽ ra ưu tiên dành cho nâng cấp hoạt động kinh doanh chính, mở rộng quốc tế hoặc trả lại cho cổ đông để tạo ra biên lợi ích cao hơn; nhưng giờ đây khoản đầu tư vào Yonghui đã trở thành gánh nặng trọng yếu ở phía tài sản, liên tục làm giảm khẩu vị rủi ro của thị trường, ngăn cản quá trình phục hồi định giá.

Ngoài tranh cãi về quyết định vốn, động lực tăng trưởng lợi nhuận nội tại của hoạt động kinh doanh chính không đủ là yếu tố then chốt thứ hai khiến thị trường kém tin tưởng vào triển vọng cơ bản ngắn hạn của công ty, điều này đã được thể hiện rõ trong báo cáo tài chính quý 1 2026. Lợi nhuận kế toán kỳ này có tăng trưởng dương, song toàn bộ phần gia tăng này đến từ thu nhập đầu tư một lần từ Minimax, khi loại trừ khoản thu nhập bất thường này, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi sụt giảm nghiêm trọng so với kỳ vọng, cho thấy năng lực tạo lợi nhuận chính đã yếu đi rõ rệt. Áp lực chi phí cứng liên tục bào mòn biên lợi nhuận, các khoản chi phí vận hành như phí nhượng quyền cửa hàng, chi phí mặt bằng, marketing thương hiệu tăng không ngừng, công ty vẫn chưa thể giải phóng đòn bẩy vận hành dương, điểm yếu trong kiểm soát chi phí lộ rõ. Thêm vào đó, đà phục hồi tiêu dùng trong nước chậm lại, người tiêu dùng không ngừng thắt chặt chi tiêu cho các mặt hàng không thiết yếu như sản phẩm văn hóa, gia dụng, làm đẹp..., cầu tại đầu cuối các cửa hàng trong nước tiếp tục yếu đi, càng đè nặng tăng trưởng doanh thu mảng kinh doanh chính. Hàng loạt yếu tố tiêu cực cộng hưởng đã đảo chiều hoàn toàn kỳ vọng lạc quan trước đó của thị trường, nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn khi đánh giá độ chắc chắn của tăng trưởng trung-dài hạn của công ty.

Dù gặp nhiều áp lực về cơ sở kinh doanh, các ngân hàng đầu tư vẫn chưa đưa ra khuyến nghị “Bán ra”, do lý do cốt lõi là: mức định giá hiện tại, hệ thống trả cổ tức cho cổ đông và kỳ vọng lợi nhuận của thị trường đã hấp thụ trọn vẹn các rủi ro tiêu cực hiện hữu, biên độ giảm giá cổ phiếu là có hạn, hiệu quả phân bổ dần được thể hiện rõ hơn.

Xét ở góc độ định giá, biên an toàn của Miniso trong lĩnh vực tiêu dùng rất nổi bật. Theo ước tính lợi nhuận đồng thuận cho năm 2027, PE dự phóng 7,4 lần của công ty đang ở đáy thấp nhất 3 năm, thấp hơn nhiều so với trung vị ngành trên 15 lần và khoảng 14 lần của Pop Mart, có mức chiết khấu rõ rệt. EBITDA dự phóng chỉ 5 lần, thấp hơn đầu ngành tới 2 lần; ngay cả khi không xét đến yếu tố ảnh hưởng của tài sản không cốt lõi, chỉ dựa vào sức bật doanh thu và logic tăng trưởng IP, công ty đã nền tảng cơ bản để phục hồi định giá về mức trung bình ngành. Về trả lại cổ đông, kế hoạch mua lại cổ phiếu trị giá 2 tỷ HKD được triển khai liên tục đến tháng 6/2027, lợi suất mua lại cổ phiếu khoảng 7% mỗi năm, cộng với lợi suất cổ tức ổn định 5,2%, tổng lợi suất cổ đông lên tới 12% – vượt xa mặt bằng ngành, giúp phòng thủ rủi ro giảm giá cổ phiếu hiệu quả. Cùng với đó, trong nửa năm qua các tổ chức không ngừng hạ dự báo lợi nhuận, EPS dự kiến năm tài chính 2026 bị điều chỉnh giảm hơn 10%, tâm lý bi quan của thị trường đã được hấp thụ phần lớn, khi nền tảng không có biến cố tiêu cực mới thì biên độ giảm sâu đã bị khóa, đây cũng là lý do cốt lõi để các ngân hàng đầu tư duy trì khuyến nghị “Nắm giữ”.

Trong thế cân bằng giữa rủi ro và vùng đệm an toàn, logic tăng trưởng cốt lõi của Miniso chưa bị phá vỡ: năng lực thương mại hóa IP trưởng thành cùng với chiến lược toàn cầu hóa tăng tốc bền vững sẽ tiếp tục đóng góp tăng trưởng doanh thu bổ sung và củng cố giá trị dài hạn cho công ty. Ở mảng kinh doanh vận hành hợp tác IP, công ty nắm bắt chính xác xu hướng tiêu dùng thời thượng, kết hợp với Jennie (thành viên BLACKPINK) tung ra bộ sản phẩm độc quyền Jennie Ruby Collection, thành công thu hút lượng lớn fan K-Pop. Bộ này mở bán tại cửa hàng đầu tiên Thượng Hải đạt doanh thu hơn 2 triệu NDT (UTC+8) chỉ trong một ngày, tiếp tục “hot” khi đổ bộ đồng loạt tại Bắc Kinh và Quảng Châu, càng chứng minh năng lực triển khai IP đỉnh cao và khả năng thương mại hóa hiệu quả, khẳng định rào cản cạnh tranh trên đường đua bán lẻ thời thượng của công ty.

Trong quá trình triển khai chiến lược toàn cầu hóa, Miniso liên tục đẩy mạnh nâng cấp thương hiệu và đưa các IP tự sở hữu vươn ra nước ngoài. IP chủ lực tự phát triển YOYO đã đến New York (Mỹ) tổ chức triển lãm chủ đề, tiếp tục truyền tải hình ảnh thương hiệu trẻ trung, hiện đại đến thị trường quốc tế, dần thoát khỏi hình ảnh cửa hàng tạp hóa giá rẻ truyền thống, chuyển mình thành thương hiệu phong cách sống dẫn dắt bởi IP. Thị trường Mỹ là chiến lược trọng điểm toàn cầu của công ty, số cửa hàng tại đây đã vượt 380 điểm, mô hình cửa hàng quốc tế được tối ưu hóa, ưu tiên các cửa hàng lớn và tự phát triển sản phẩm, chuyển đổi mô hình kinh doanh trước đây dựa nhiều vào IP bên ngoài sang lấy YOYO, Kumaru, Angry Aimee, Carrot Street... làm sản phẩm chủ lực tại cửa hàng quốc tế, từng bước làm chủ IP lõi. Ngoài ra, định vị vào các kịch bản tiêu dùng chính ở Bắc Mỹ, hệ thống cửa hàng Miniso ưu tiên mở tại Walmart, Target, Ulta cùng các khu thương mại trung tâm, thâm nhập sâu vào thị trường bán lẻ đại chúng bản địa, củng cố nền tảng doanh thu quốc tế, tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Dựa vào sức bật kinh doanh vững chắc, thị trường giữ quan điểm tích cực về kết quả quý 2 2026 của công ty, đồng thuận kỳ vọng doanh thu đạt 855 triệu USD, biên lợi nhuận gộp duy trì ở mức cao 44%, phản ánh sự thừa nhận với hiệu quả thương mại hóa IP và mở rộng quốc tế. Khi cạnh tranh ngành ngày càng trưởng thành, logic đầu tư trên thị trường dịch chuyển từ tăng trưởng quy mô doanh thu đơn thuần sang tập trung vào chất lượng lợi nhuận, quản trị chi phí và phát huy đòn bẩy kinh doanh – những yếu tố quyết định tốc độ phục hồi định giá ngắn hạn của công ty.

Xét trên phương diện định giá, các tổ chức đánh giá Miniso ở mức hợp lý EBITDA dự phóng 5-7 lần, so với giá trị thực hiện hiện tại 5 lần còn dư địa phục hồi rõ nét; rủi ro lớn nhất giới hạn định giá là khoản đầu tư vào Yonghui Superstores. Nếu loại bỏ tác động tiêu cực của tài sản không cốt lõi này, kết hợp với hai động lực IP liên tục đổi mới và mở rộng kênh quốc tế, nền tảng cốt lõi của Miniso hoàn toàn đủ sức “so kè” với các doanh nghiệp dẫn đầu ngành, mức chiết khấu định giá kéo dài bản chất là hệ quả của khẩu vị rủi ro thị trường bị kiềm chế vào thời điểm hiện tại.

Nhìn về tương lai, diễn biến giá cổ phiếu và định giá công ty sẽ phụ thuộc vào sự thay đổi biên của hai biến số cốt lõi, logic giao tranh giữa bên mua - bên bán rất rõ ràng. Nếu công ty thoái toàn bộ cổ phần Yonghui Superstores, giải phóng hoàn toàn gánh nặng tài sản, câu chuyện đầu tư thị trường sẽ quay trở lại chủ đề chính là IP và tăng trưởng quốc tế; dù chi phí vận hành ngắn hạn còn áp lực thì dòng tiền mới vẫn sẽ thúc đẩy phục hồi định giá. Ngược lại, nếu công ty vẫn giữ cổ phần Yonghui, không chuyển hóa được cơ cấu chi phí, không phát huy được đòn bẩy vận hành, cấu trúc chiết khấu hiện tại sẽ duy trì bền vững, giá cổ phiếu khó tăng mạnh mà có khả năng tiếp tục tích lũy trong biên hẹp.

Tổng thể, Miniso hiện tại đang ở giai đoạn then chốt nơi cơ hội tăng trưởng và rủi ro vận hành cùng tồn tại. Định giá thấp, tỷ lệ trả lại cổ đông cao, hệ thống vận hành IP trưởng thành và thị trường quốc tế rộng lớn là bệ đỡ vững chắc; trong khi hiệu quả phân bổ vốn thấp, lợi nhuận kinh doanh chính yếu kém và chi phí vận hành cố định tiếp tục gia tăng là những yếu tố cản trở không gian tăng trưởng và trần định giá của công ty. Với ban lãnh đạo, để phục hồi niềm tin thị trường và nâng hạng trở lại “Mua vào”, một mặt cần tiếp tục củng cố hoạt động thương mại hóa IP, mở rộng quốc tế làm nền tảng tăng trưởng; mặt khác phải tối ưu vận hành vốn, loại bỏ gánh nặng tài sản không cốt lõi, thông qua quản trị tinh gọn để cải thiện chất lượng lợi nhuận, phát huy đòn bẩy kinh doanh. Chỉ khi rủi ro dư thừa được loại bỏ liên tục, logic tăng trưởng được thực thi đều đặn, công ty mới có thể thoát khỏi quỹ đạo giao dịch đi ngang, mở ra chu kỳ định giá mới.