Lợi nhuận “AI bùng nổ” từ đồng và lithium thúc đẩy kết quả kinh doanh! Rio Tinto (RIO.US) lợi nhuận nửa đầu năm vượt kỳ vọng, cổ tức trung hạn tăng mạnh 43%

Theo ứng dụng tài chính thông minh, Rio Tinto (RIO.US), công ty khai khoáng lớn thứ hai thế giới, đã công bố kết quả kinh doanh nửa đầu năm 2026 vào thứ Tư, ghi nhận kết quả sáu tháng tốt nhất trong bốn năm qua. Được thúc đẩy bởi nhu cầu đồng tăng vọt do các trung tâm dữ liệu, mở rộng mảng lithium và cắt giảm chi phí toàn tập đoàn, lợi nhuận cơ bản của Rio Tinto trong nửa đầu năm đạt 6,85 tỷ USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước; lợi nhuận ròng đạt 6,66 tỷ USD, tăng tới 47% so với cùng kỳ và vượt dự đoán của các nhà phân tích là 6,78 tỷ USD.

Điều đáng chú ý hơn, “ông lớn” ngành khai thác sắt hơn trăm năm tuổi này đang hoàn thành một cuộc chuyển mình chiến lược một cách âm thầm. Ba mảng kinh doanh đồng, nhôm và lithium đã đóng góp hơn một nửa EBITDA cơ bản, đánh dấu sự thay đổi cấu trúc căn bản về hoạt động kinh doanh của công ty khai khoáng có giá trị vốn hóa lớn thứ hai thế giới này. CEO Simon Trott của Rio Tinto sau gần một năm nhậm chức đã thực hiện cam kết “đơn giản hóa hoạt động, nâng cao hiệu quả” thông qua các biện pháp cắt giảm chi phí, bán tài sản và tập trung chiến lược tăng trưởng cốt lõi.

Bức tranh tài chính: Kết quả “bứt phá” kỷ lục trong sáu tháng

CEO Simon Trott mô tả kết quả nửa đầu năm là “bước nhảy vọt về hiệu suất” (step-change in performance). Tăng trưởng này được thúc đẩy đồng thời bởi ba động lực: giá hàng hóa tăng mạnh, sản lượng đồng quy đổi tăng 3%, và chương trình nâng cao năng suất trên toàn tập đoàn được đẩy mạnh.

Đặc biệt nhấn mạnh, dòng tiền tự do của Rio Tinto đã tăng phi mã so với cùng kỳ năm trước — điều này càng nổi bật trong bối cảnh các công ty khai thác lớn đều mạnh tay tăng chi tiêu vốn.

Chi 3,4 tỷ USD trả cổ tức cho cổ đông, cổ tức trung gian cao nhất bốn năm

Dòng tiền mạnh mẽ cung cấp cơ sở dồi dào cho việc trả lại giá trị cho cổ đông. Rio Tinto thông báo mức cổ tức trung gian là 2,11 USD/cổ phiếu, tăng mạnh 43% so với 1,48 USD cùng kỳ năm trước. Tổng số tiền cổ tức đợt này đạt 3,4 tỷ USD, chiếm 50% lợi nhuận cơ bản. Dòng tiền tự do của công ty tăng vọt 75% lên 3,83 tỷ USD, nợ ròng ở mức 14,06 tỷ USD.

Mức tăng mạnh của cổ tức dựa trên nền tảng dòng tiền chắc chắn – dòng tiền hoạt động 9,2 tỷ USD cùng dòng tiền tự do 3,8 tỷ USD đảm bảo khả năng chia thưởng hào phóng này.

Trung tâm dữ liệu AI thổi “lửa” cho đồng, EBITDA mảng đồng tăng vọt 84%

Đồng là nhân vật chính tạo đột biến cho kết quả kinh doanh lần này. Khi các trung tâm dữ liệu AI toàn cầu mở rộng nhanh chóng và quá trình chuyển đổi năng lượng diễn ra mạnh mẽ, nhu cầu đồng tăng bùng nổ.

Trong nửa đầu năm, sản lượng đồng của Rio Tinto đạt 442.000 tấn, EBITDA về mảng đồng tăng vọt 84% lên 5,7 tỷ USD. Mỏ vàng đồng Oyu Tolgoi tại Mông Cổ tiếp tục mở rộng sản xuất, trở thành động lực tăng trưởng chính. Thỏa thuận hợp tác thực chất với Amazon Web Services (AWS) cũng được triển khai, theo đó AWS sẽ sử dụng sản phẩm đồng Nuton carbon thấp của Rio Tinto cho các thành phần trung tâm dữ liệu tại Mỹ. Sản lượng đồng nửa đầu năm là 442.000 tấn, Rio Tinto giữ nguyên mức chỉ dẫn sản lượng cả năm trên 800.000 tấn.

Mỏ đồng Oyu Tolgoi ở Mông Cổ là động lực tăng trưởng sản lượng quan trọng. Trong sáu tháng đầu năm, lượng đồng sản xuất tại mỏ này tăng mạnh 31% so với cùng kỳ, giúp bù đắp hiệu quả áp lực nguồn cung do nhà máy luyện Kennecott tại Mỹ bảo trì ngoài kế hoạch. Rio Tinto đã hạ mức chỉ dẫn chi phí đơn vị ròng (C1) cho mảng đồng xuống 30-50 xu Mỹ/pound.

Nhôm và lithium: “Cực tăng trưởng thứ hai” nhờ chuyển đổi năng lượng

Nhôm và lithium cũng ghi nhận kết quả ấn tượng. EBITDA cơ bản từ hai bộ phận này tăng 38% lên 3,3 tỷ USD so với cùng kỳ. Sản lượng lithium tăng 20% nhờ các dự án mới đi vào hoạt động.

Trott đặc biệt nhấn mạnh, nhu cầu lithium đang chuyển dịch rõ rệt về cấu trúc — nhu cầu tích trữ năng lượng lưới điện vượt kỳ vọng. Dự án tăng công suất lithium tại Argentina của Rio Tinto đang được thúc đẩy vững chắc. Ba mảng đồng, nhôm, lithium đã tổng cộng đóng góp trên 50% EBITDA cơ bản, đánh dấu bước chuyển sang thu hoạch tại các lĩnh vực kim loại chuyển đổi năng lượng.

Dự án lithium then chốt tại Argentina đã vận hành sớm so với kế hoạch, đưa mảng kinh doanh lithium bước vào giai đoạn giải phóng công suất. Mảng nhôm cũng ghi nhận kết quả ổn định, cùng đồng và lithium giúp sản lượng quy đổi đồng toàn tập đoàn tăng 3% so với cùng kỳ.

Tại cuộc họp với báo chí, Trott nhấn mạnh, nhu cầu tăng trưởng nhờ trung tâm dữ liệu và điện khí hóa đang thúc đẩy nhu cầu đồng và lithium. Rio Tinto dự đoán, đồng — là kim loại then chốt cho cơ sở hạ tầng điện khí hóa và AI — sẽ hưởng lợi lớn từ quá trình khử cacbon toàn cầu và mở rộng các trung tâm dữ liệu. Giá đồng năm nay đã tăng khoảng 10% do gián đoạn nguồn cung và nhu cầu từ trung tâm dữ liệu.

“Ngai vàng lợi nhuận” của quặng sắt lung lay, cắt giảm chi phí bù đắp biến động AUD

Mặc dù bộ phận quặng sắt vẫn là nguồn lợi nhuận đơn lẻ lớn nhất với EBITDA đạt 6,8 tỷ USD, nhưng lại giảm nhẹ 1% so với cùng kỳ. Sản lượng quặng sắt tại Pilbara đạt 157,7 triệu tấn, tăng 5% so với năm trước; ghi nhận sản lượng nửa đầu năm cao nhất kể từ 2018. Dự án mỏ Simandou ở Guinea đóng góp 400.000 tấn sản lượng, đồng thời đang từng bước tăng công suất. Hoạt động quặng sắt tại Pilbara xác lập kỷ lục sản lượng cao nhất nửa đầu năm kể từ 2018. Tập đoàn giữ nguyên chỉ dẫn sản lượng quặng sắt cả năm ở mức 343 – 366 triệu tấn.

Tuy nhiên, trong nửa đầu năm, quặng sắt không còn là nhân tố đóng góp tăng trưởng lợi nhuận chính — EBITDA 5,7 tỷ USD từ mảng đồng đã dần thu hẹp khoảng cách với con số 6,8 tỷ USD của quặng sắt. Citigroup từng dự đoán, đến năm 2026, tỷ trọng đóng góp vào EBITDA từ quặng sắt của Rio Tinto sẽ giảm từ 81% của năm 2023 xuống còn khoảng 48%. Cấu trúc hoạt động của Rio Tinto đang chuyển dịch nhanh từ “quặng sắt thống lĩnh” sang “kép đồng-sắt”.

Kiểm soát chi phí và thúc đẩy chiến lược: Mục tiêu hiệu quả 1,8 tỷ USD/năm

Về chi phí, đối mặt với giá dầu diesel cao và đồng AUD lên giá, Rio Tinto đã thông qua chương trình nâng cao năng suất toàn công ty, đạt hiệu quả 870 triệu USD trong nửa đầu năm. Công ty đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 đạt hiệu quả hoạt động hằng năm 1,8 tỷ USD. CEO cho biết công ty đang đi đúng tiến độ để hoàn thành mục tiêu hiệu quả hóa 1,8 tỷ USD trước cuối năm nay.

Từ tháng 8/2025 đến nay, Trott đã cam kết tinh giản hoạt động, cắt giảm chi phí, bán những tài sản không cốt lõi. Rio Tinto lên kế hoạch giải phóng 5 – 10 tỷ USD từ cơ sở tài sản thông qua thoái vốn và nâng cao hiệu quả vận hành. Trott cho biết trong cuộc họp, công ty sẽ hoàn tất giải phóng một nửa số vốn trên trong năm nay, một phần thông qua bán cổ phần nhà máy lọc nước biển Dampier tại Tây Úc.

Rio Tinto giữ nguyên chỉ dẫn sản lượng và doanh số cả năm. Công ty dự kiến chi tiêu vốn năm 2026 sẽ giữ ở mức tương đương 2025, tối đa vào khoảng 11 tỷ USD.

Phản ứng thị trường tích cực, cổ phiếu tăng giá mạnh

Sau báo cáo tài chính, cổ phiếu Rio Tinto niêm yết tại Úc tăng 3,6% lên 165,31 AUD, đạt mức cao nhất kể từ 16 tháng 7. Các nhà phân tích thị trường cho rằng, Rio Tinto đã thực hiện cam kết năng suất, ba kim loại chiến lược là đồng, nhôm, lithium hiện đóng góp hơn nửa lợi nhuận, phản ánh tiến triển thực chất trong quá trình chuyển đổi chiến lược của tập đoàn.

Rio Tinto giữ nguyên chỉ dẫn sản lượng đồng cả năm ở mức 800.000 – 870.000 tấn, đồng thời dự kiến đến năm 2030 sẽ nâng sản lượng quy đổi đồng thêm khoảng 3% và giảm chi phí vận hành đơn vị mỗi năm khoảng 4%. Simon Trott cho biết: “Kết quả mạnh mẽ của chúng tôi là thành quả của việc tăng năng suất trên toàn chuỗi giá trị. Chúng tôi đã đạt được hiệu quả sản xuất 870 triệu USD và đang đúng tiến độ hoàn thành mục tiêu 1,8 tỷ USD trước cuối năm. Khi các kế hoạch dài hơi tiếp tục được thực hiện, tiềm năng nâng cao còn rất lớn trong tương lai”.