Trước thềm báo cáo việc làm phi nông nghiệp, dữ liệu thị trường lao động Mỹ giằng co

Trang tin tài chính Huìtōng ngày 6 tháng 8 đưa tin—— Trước đó, nhiều nhóm dữ liệu cho thấy thị trường lao động Mỹ có dấu hiệu hạ nhiệt, nhưng hai nhóm dữ liệu lao động công bố trước báo cáo phi nông nghiệp lại chỉ ra sự hồi phục.

Việc làm tư nhân theo ADP suy yếu mạnh, nhưng số đơn xin trợ cấp thất nghiệp ban đầu vẫn ở mức thấp, hiện tại thị trường việc làm Mỹ thể hiện rõ sự “phân hóa nóng - lạnh”: một mặt ý định tuyển dụng khu vực tư nhân giảm sút, mặt khác quy mô sa thải của doanh nghiệp không gia tăng.

Thị trường đang chờ đợi báo cáo việc làm phi nông nghiệp vào thứ Sáu để xác nhận hướng đi thực sự của thị trường lao động.

Dữ liệu ADP hạ nhiệt mạnh, làm giảm kỳ vọng “diều hâu” của Fed

Dữ liệu công bố ngày thứ Tư cho thấy số việc làm mới trong khu vực tư nhân Mỹ theo ADP tháng 7 chỉ tăng 44 nghìn, cho thấy động lực tuyển dụng của doanh nghiệp rõ ràng suy yếu. Sau khi dữ liệu này sụt giảm mạnh, kỳ vọng Fed tiếp tục thắt chặt nhanh chóng suy giảm, thị trường tiền tệ điều chỉnh lại định giá cho khả năng tăng lãi suất tiếp theo (hoặc duy trì lãi suất cao), đồng thời bắt đầu thảo luận rủi ro kinh tế suy thoái.

Tuy nhiên, ADP chủ yếu phản ánh ý định tuyển dụng của doanh nghiệp tư nhân (đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ), không có nghĩa là làn sóng sa thải đã xuất hiện, cần phải kết hợp kiểm chứng với các dữ liệu về đơn xin trợ cấp thất nghiệp từ Bộ Lao động Mỹ.

Đơn xin trợ cấp thất nghiệp: sa thải không xấu đi rõ rệt

Dữ liệu từ Bộ Lao động Mỹ cho thấy số người lần đầu xin trợ cấp thất nghiệp trong tuần kết thúc ngày 1 tháng 8 khoảng 199 nghìn người, thấp hơn dự báo và tiếp tục duy trì phạm vi thấp lịch sử dưới 200 nghìn; mức bình quân động bốn tuần giảm xuống còn 199 nghìn, điều này cho thấy áp lực sa thải từ phía doanh nghiệp chưa tăng lên rõ rệt.

Tính đến tuần kết thúc ngày 25 tháng 7, số người tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp khoảng 1,801 triệu, cao hơn dự báo một chút. Sự kết hợp giữa “đơn xin lần đầu thấp + số người tiếp tục tăng” cho thấy: doanh nghiệp không sa thải quy mô lớn (ít người bị cho nghỉ việc), nhưng chu kỳ tìm việc mới của người thất nghiệp lại kéo dài hơn (tìm việc chậm hơn). Điều này xác nhận thêm đặc trưng “ít tuyển dụng, ít sa thải” (Low-hire, Low-fire) của thị trường lao động Mỹ hiện nay.

Phân tích sâu cấu trúc việc làm: Thay thế bởi công nghệ AI và tuyển dụng thực thể phục hồi song hành

Kết hợp với dữ liệu sa thải từ Challenger, thị trường lao động không hề suy yếu đồng loạt mà hiện rõ sự phân hóa mạnh về cơ cấu:

Tốc độ sa thải chậm lại và tập trung vào chuyển đổi AI: Tháng 7, các doanh nghiệp Mỹ công bố kế hoạch sa thải khoảng 33 nghìn người, giảm gần 30% so với tháng 6. Mặc dù công nghệ vẫn là “vùng tâm bão” của sa thải, nhưng “thay thế và tái cấu trúc bằng công nghệ AI” đã liên tục nhiều tháng trở thành lý do chính. Hình thức sa thải này là điều chỉnh cơ cấu ngành theo tiến bộ công nghệ, không phải là sa thải do suy thoái.

Ngành phi công nghệ không lan rộng, tuyển dụng thực thể tích cực đệm lại: Nền kinh tế thực không xuất hiện dấu hiệu sa thải trên diện rộng. Ngược lại, số kế hoạch tuyển dụng của doanh nghiệp trong tháng 7 tăng gần 50% so với tháng trước, nhu cầu chủ yếu tập trung ở các lĩnh vực hàng không vũ trụ, năng lượng, sản xuất công nghệ cao,...

Tổng thể, ngành công nghệ co lại do chuyển đổi AI mang yếu tố cơ cấu, trong khi nhu cầu nhân công của các ngành thực thể phục hồi, tạo nên bức tranh “bù trừ lẫn nhau, phân hóa cơ cấu”.

Mâu thuẫn dữ liệu cần được giải đáp: ADP yếu ≠ phi nông nghiệp chắc chắn tiêu cực

Việc làm tư nhân theo ADP đã tạo kỳ vọng thị trường hơi bi quan, nhưng đơn xin trợ cấp thất nghiệp và dữ liệu sa thải của Challenger vẫn rất tích cực.

Sự khác nhau này xuất phát từ tiêu chí thống kê và mẫu dữ liệu: ADP thiên về doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng ngành công nghệ, dễ bị tác động bởi sa thải AI và thu hẹp tuyển dụng trong ngành công nghệ. Do đó, ADP yếu không nhất thiết đồng nghĩa số liệu việc làm phi nông nghiệp (NFP) chính thức sẽ tiêu cực mạnh.

Quan điểm của các tổ chức:

Về thực trạng “phân hóa nóng - lạnh” hiện nay, các ngân hàng đầu tư và tổ chức nghiên cứu lớn ở nước ngoài hầu hết đều đưa ra cái nhìn rất đồng thuận.

Goldman Sachs và Barclays cho rằng, dữ liệu ADP có khả năng dự báo phi nông nghiệp chính thức khá yếu, dễ bị nhiễu bởi mẫu doanh nghiệp vừa và nhỏ; trong khi dữ liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp ở mức thấp thể hiện rõ doanh nghiệp sau giai đoạn thiếu hụt lao động vẫn duy trì tâm lý “tích trữ lao động” (Labor Hoarding), thị trường vào giai đoạn cân bằng điển hình “ít tuyển, ít sa thải” (Low-hire, Low-fire).

Về làn sóng sa thải ngành công nghệ, Morgan Stanley và JPMorgan nhận định đây không phải tín hiệu suy thoái theo chu kỳ mà là kết quả của “tái cấu trúc đầu tư tư bản” dưới tác động đột phá từ công nghệ AI – các ông lớn công nghệ chuyển ngân sách từ vị trí truyền thống sang đầu tư hạ tầng tính toán. Đây là điều chỉnh cơ cấu. Chỉ cần việc làm trong các ngành thực thể như y tế, năng lượng, sản xuất công nghệ cao giữ vững thì không đủ dẫn đến thất nghiệp quy mô lớn theo xu hướng.

Về báo cáo phi nông nghiệp, Bank of America và Citi nhấn mạnh, dữ liệu ADP yếu đã kéo thấp kỳ vọng của thị trường, nếu phi nông nghiệp “giảm tốc vừa phải” sẽ càng củng cố kịch bản “hạ cánh mềm”, nhưng vẫn cần theo sát tốc độ tăng lương bình quân do tác động đến lạm phát.

Dự báo đơn giản về báo cáo phi nông nghiệp (công bố thứ Sáu)

Tổng hợp các manh mối hiện tại, thị trường sẽ chú ý đến ba chỉ số: số việc làm mới, tỷ lệ thất nghiệp và mức tăng lương trung bình (lạm phát tiền lương):

Kịch bản cơ sở (khả năng cao nhất): Số việc làm mới giảm vừa phải, tỷ lệ thất nghiệp duy trì mức thấp, tốc độ tăng lương ổn định. Tiếp tục trạng thái “ít tuyển dụng, ít sa thải”. Kịch bản này củng cố kỳ vọng Fed xoay trục chính sách (ngừng tăng lãi hoặc bắt đầu hạ lãi), đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ và đồng USD giảm, hỗ trợ giá vàng cũng như tài sản rủi ro.

Kịch bản lạnh (kể chuyện suy thoái): Việc làm mới tăng thấp hơn dự kiến, tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh vượt kỳ vọng. Thị trường sẽ nhanh chóng chuyển sang lo ngại “suy giảm tăng trưởng”, vừa làm giảm kỳ vọng lãi suất, vừa có thể tạo áp lực phòng ngừa rủi ro cho chứng khoán Mỹ và tài sản rủi ro.

Kịch bản nóng (lạm phát dai dẳng): Việc làm mới tăng vượt kỳ vọng, hoặc tốc độ tăng lương trung bình tăng bất ngờ. Ngay cả khi việc làm mới bình thường nhưng lương tăng mạnh cũng sẽ khiến thị trường lo ngại về “vòng xoáy lương – lạm phát”, làm lợi suất trái phiếu Mỹ và đồng USD tăng, gây áp lực lên cổ phiếu công nghệ và giá vàng.

Dữ liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp và số liệu sa thải xác nhận kinh tế Mỹ hiện chưa đối mặt với rủi ro thất nghiệp quy mô lớn, thị trường lao động còn vững; còn số liệu yếu đi từ ADP và làn sóng sa thải AI lại phản ánh sự co cụm ý định tuyển dụng, báo cáo phi nông nghiệp thứ Sáu sẽ là chìa khóa giải đáp xung đột này và biến động thị trường có thể tăng mạnh khi đó.


(Tổng quan dữ liệu dự báo gần đây, nguồn: Yihuìtōng)