Tối nay, việc tăng lãi suất của Fed gần như đã được xác định, thị trường chú ý đến phát biểu của Walsh: Liệu có phát ra tín hiệu tiếp tục tăng lãi suất?

Tối nay, việc Fed tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2023 gần như đã được định đoạt, nhưng điều thực sự làm thị trường lo ngại lại là Waller sẽ nói gì – hoặc không nói gì – sau khi tăng lãi suất.

Hiện tại, thị trường đã định giá khả năng Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản trong tuần này vượt quá 90%, mục tiêu lãi suất sẽ được nâng từ 3,5%-3,75% lên 3,75%-4,00%. Kỳ vọng này hình thành từ tín hiệu diều hâu của Waller tại hội nghị Jackson Hole, tiếp đó là dữ liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 8 vượt kỳ vọng mạnh và CPI cốt lõi tháng 8 tăng cao hơn dự báo – kết hợp của ba yếu tố này. Bản thân việc tăng lãi suất đã không còn là ẩn số, trọng tâm thực sự của thị trường là: dot plot sẽ cho thấy còn bao nhiêu lần tăng lãi suất trong năm và liệu Waller có thể gửi tín hiệu rõ ràng về lộ trình chính sách trong buổi họp báo hay không.

Citigroup và Goldman Sachs gần như đồng thuận ở đánh giá cốt lõi: lần tăng này sẽ là một “tăng lãi suất theo thiên hướng ôn hòa”, Fed nhiều khả năng sẽ không chủ động phát đi tín hiệu tiếp tục thắt chặt, dot plot dự báo khả năng cao chỉ còn một lần tăng trong năm nay. Tuy nhiên, Standard Chartered đưa ra quan điểm hoàn toàn ngược lại——ngân hàng này cho rằng việc tăng lãi suất trong tháng 9 là sai lầm chính sách, lựa chọn đúng phải là chờ đợi hiệu ứng thuế quan qua đi mới đánh giá tiếp.

Đồng thời, theo phân tích chiến lược của JPMorgan và Goldman Sachs, nếu Fed tăng lãi suất đúng như dự kiến nhưng vẫn từ chối cung cấp định hướng rõ ràng, đường cong lợi suất có thể sẽ dốc hơn và cổ phiếu sẽ nhận được sự hỗ trợ nhẹ; nếu Waller bất ngờ phát đi tín hiệu diều hâu về khả năng tăng lãi suất liên tục, biến động lãi suất sẽ tăng vọt trên diện rộng. Ngược lại, nếu Fed bất ngờ giữ nguyên lãi suất, không chỉ làm tổn hại nghiêm trọng uy tín chính sách mà còn có thể khiến thị trường chứng khoán bán tháo mạnh, và lợi suất trái phiếu Mỹ dài hạn tăng vọt do lo ngại lạm phát.

Đáng chú ý, lần tăng lãi suất này của Fed còn có thể làm dấy lên căng thẳng chính trị, Trump gần đây nhắc lại Mỹ nên có chi phí vay thấp nhất thế giới, việc tăng lãi suất có thể khiến Waller tiếp tục đối mặt với chỉ trích mới nhất từ Nhà Trắng.

Lý do tăng lãi suất: Waller bị “dồn vào chân tường”

Bài phát biểu của Waller tại hội nghị Jackson Hole cuối tháng 8 đã thực sự khiến ông rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Ông khẳng định rõ, lạm phát PCE 12 tháng là 3,7%, tỷ lệ hóa theo năm 6 tháng đạt 4,1%, đều vượt xa mục tiêu, hơn một nửa các hạng mục PCE vẫn tăng trên 3% và cảnh báo rằng, trừ khi lạm phát có tiến triển rõ ràng hướng về mục tiêu 2%, Fed vẫn "còn việc phải làm".

Hai tuần sau, CPI cốt lõi tháng 8 tăng 0,3% so với tháng trước, cao hơn kỳ vọng 0,2%, càng củng cố dự báo tăng lãi suất. Theo khảo sát mới nhất của Reuters, 85% trong số 101 nhà kinh tế dự báo Fed sẽ tăng lãi suất, định giá trên thị trường tiền tệ cũng gần 90% khả năng tăng trưởng.

Tuy nhiên, tăng lãi suất không phải là chuyện không thể đảo ngược. Thành viên Fed Waller trong bài phát biểu trước thời kỳ "im lặng" của FOMC tháng 9 vẫn tỏ ra ôn hòa, ông nói nếu dữ liệu lạm phát tháng 8 cho thấy xu hướng cải thiện bền vững, ông nghiêng về giữ nguyên lãi suất, nhưng cũng bổ sung nếu lạm phát lại "nóng" sẽ cân nhắc tăng. Ngoài ra, Oxford Economics nhận định ba dữ liệu lạm phát vừa phải liên tiếp là lý do tốt để giữ nguyên, không nên xem nhẹ quan điểm ôn hòa này.

Citigroup và Goldman Sachs: Tăng lãi suất thụ động và “điều chỉnh nhẹ” định hướng

Bài viết của Wallstreetcn cho biết Goldman Sachs dự đoán, Fed tăng 25 điểm cơ bản trong cuộc họp FOMC tháng 9, không phải vì nền tảng kinh tế vững chắc mà chủ yếu là bị thị trường định giá “ép buộc”. Fed sẽ chỉ thay đổi thông điệp ở mức tối thiểu cần thiết, tránh cung cấp định hướng về lộ trình tương lai, tức là sẽ có một đợt tăng lãi suất mà không phát ra tín hiệu gì.

Goldman Sachs nhấn mạnh, không cho rằng lần nâng lãi suất liên bang này có đủ căn cứ kinh tế. Luận điểm cốt lõi của Goldman Sachs là: toàn bộ phần lạm phát vượt quá mục tiêu 2% đều xuất phát từ các yếu tố một lần có tác động sẽ suy yếu dần, bao gồm hiệu ứng thuế quan, ảnh hưởng của năng lượng và xung đột Iran, hiệu ứng giá phần mềm và linh kiện… Goldman Sachs cho rằng, lạm phát PCE lõi trong giai đoạn tháng 6-8 đã cải thiện về tốc độ tỷ lệ hóa năm khoảng 2,5% (đã bao gồm sửa đổi phương pháp dự báo), chính là chỉ dấu ban đầu cho thấy hiệu ứng các cú sốc một lần này đang mờ dần.

Về vấn đề lạm phát lan rộng, Goldman Sachs cũng đưa ra phản biện. Mặc dù gần đây có nhiều loại hàng hóa tăng giá với tốc độ trên 3% tính theo năm, nhưng Goldman Sachs chỉ ra, một khi loại bỏ tác động của thuế quan, độ lan rộng của lạm phát gần như tương đương mức của các giai đoạn lạm phát 2% trong lịch sử. Thêm vào đó, chỉ báo “theo dõi tắc nghẽn” của Goldman Sachs cho thấy, các ràng buộc về công suất trong từng ngành hiện còn thấp hơn cả trước dịch, nền kinh tế không hề tăng trưởng quá nóng – mà đây lại là lý do điển hình của việc tăng lãi suất.

Goldman Sachs nhận định, sau công bố CPI tháng 8, thị trường đã đánh giá xác suất tăng lãi suất gần 90%, Fed buộc phải hành động để tránh phản ứng mạnh trên thị trường nếu giữ nguyên lãi suất – một lần nâng lãi suất bị “ép giá” bởi thị trường chứ không phải do yếu tố cơ bản thúc đẩy.

Dự báo tiêu chuẩn của Citigroup cho thấy, Fed sẽ gọi lần tăng này là một động thái “hiệu chỉnh” (calibration), đồng thời ám chỉ không còn cần thiết để tiếp tục nâng lãi suất trong thời gian tới. Thông điệp định hướng kèm theo không còn tiếp tục ám chỉ khả năng nâng lãi suất chính sách thêm nữa. Waller nhiều khả năng cũng sẽ xem đợt tăng này chỉ là “điều chỉnh nhẹ” hoặc “vi chỉnh”, đồng thời ngụ ý rằng, nếu lạm phát cho thấy dấu hiệu hạ nhiệt về mục tiêu, có thể sẽ không cần tăng thêm lãi suất.

Dot plot: Một lần hay hai lần, kịch tính chưa có hồi kết

Trong bối cảnh thiếu hướng dẫn cụ thể, dot plot và buổi họp báo của Waller trở thành ẩn số lớn nhất của thị trường.

Theo truyền thông Fed News mới, nhà báo Timiraos của Wall Street Journal chỉ ra, lịch sử Fed chỉ duy nhất năm 1997 thực hiện “tăng là dừng” một lần, còn xu hướng thông thường là các đợt nâng lãi suất xuất hiện theo chuỗi. Cựu Phó Chủ tịch Fed Richard Clarida cũng nói: “Nếu tăng lãi suất tuần tới, chắc chắn sẽ còn tiếp tục sau đó.” Hiện tại, số liệu CME FedWatch cho thấy thị trường đã định giá gần bốn lần tăng lãi suất tích lũy đến tháng 10 năm 2027.

Goldman Sachs dự đoán, dot plot sẽ phản ánh đa số mong manh 10 phiếu so với 8 phiếu cho chỉ một lần tăng lãi suất năm 2026 (trong đó Waller và khả năng cả các thành viên khác sẽ bỏ phiếu không tăng lãi suất). Lý do cho lập luận này là: một số thành viên còn phân vân với chính bản thân lần tăng này, số khác thì không muốn tiếp tục đẩy kỳ vọng thị trường về lộ trình thắt chặt thêm nữa.

Nhưng Goldman Sachs cũng cảnh báo về rủi ro ở viễn cảnh biên: nếu thêm nhiều thành viên coi đợt nâng lãi suất tuần này là phản ứng bình thường trước giá dầu tăng, nhu cầu AI, và coi đó là khởi đầu của một chuỗi thắt chặt mới thì có thể đa số sẽ ủng hộ hai lần tăng.

Ở khía cạnh bỏ phiếu phản đối, Goldman Sachs dự đoán Waller sẽ bỏ phiếu chống vì tốc độ lạm phát PCE lõi tính trong ba tháng gần nhất đã giảm còn khoảng 2,5% (gồm cả điều chỉnh phương pháp), thấp hơn mức ông đặt ra trước đó là 2,8% để “không tăng lãi suất”.

Tóm tắt dự báo kinh tế công bố cùng lúc với quyết định lãi suất (SEP) cũng là trọng tâm lớn. Về dự báo lạm phát, Citigroup và Goldman Sachs đều dự đoán dự báo lạm phát PCE lõi sẽ được hạ xuống nhờ sửa đổi phương pháp. Goldman Sachs ước tính, dự báo trung vị lạm phát PCE lõi năm 2026 sẽ giảm nhẹ từ mức 3,3% tháng 6 xuống 3,2%, cung cấp số liệu củng cố ngừng nâng lãi suất. Trung vị cho các năm 2027 và 2028 dự kiến mỗi năm đều thể hiện một lần giảm lãi suất, lần lượt duy trì ở mức 3,625% và 3,375%.

Goldman Sachs cũng cho rằng, ước tính lãi suất trung tính có thể được nâng nhẹ trong cuộc họp này và sẽ tăng dần lên khoảng 3,25%-3,5% trong năm tới—một phần nhờ kinh tế vẫn tăng trưởng tốt trong bối cảnh lãi suất cao, khiến một số thành viên có xu hướng tin rằng mức hiện tại đã gần trung tính và nhu cầu đầu tư AI cũng có thể đẩy lãi suất cân bằng tăng.

Họp báo của Waller: Ẩn số lớn nhất của thị trường

Ngoại trừ dot plot, buổi họp báo của Waller sẽ là nguồn gốc bất định lớn nhất tối nay. Đáng chú ý, Waller dự kiến tiếp tục từ chối công bố dự báo cá nhân, nhất quán với chủ trương tránh phát thông điệp định hướng trước.

Về phần họp báo, Citigroup cảnh báo rằng nếu Waller chỉ nhấn mạnh "vẫn còn việc phải làm (more work to do)" mà không đưa ra tín hiệu hướng dẫn gần, thị trường có thể coi đây là dấu hiệu rủi ro. Trong kịch bản này, thị trường có thể dự báo Fed sẽ nâng tiếp trong cả cuộc họp FOMC tháng 10 và 12, thậm chí đánh giá xác suất tăng đến tận năm 2027.

Goldman Sachs đánh giá cụ thể hơn về kịch bản này: FOMC có thể muốn hướng dẫn thị trường giảm kỳ vọng xác suất tăng lãi suất trong tháng 10 (hiện sắp tới 50%) nhưng sẽ không nói rõ trong thông cáo. Ngược lại, Waller có thể phát biểu tại họp báo rằng trước khi hành động tiếp, FOMC sẽ "đánh giá cẩn trọng (carefully assess)" dữ liệu sắp công bố, hoặc cần xem nhiều báo cáo lạm phát tiếp theo, hoặc cần quan sát xu hướng lạm phát cơ bản ra sao——tất cả đều cho thấy Ủy ban muốn theo dõi dữ liệu thêm một thời gian rồi mới quyết tiếp.

Goldman Sachs còn bổ sung, do nhiều nhà đầu tư đã xem cuộc bầu cử giữa kỳ đầu tháng 11 như là trở ngại chính trị cho lần tăng lãi suất tháng 10, nên việc làm thị trường không coi lần tăng này thành dự đoán mặc định cũng không khó khăn.

Waller từng bị chỉ trích trong buổi họp báo sau cuộc họp tháng 7 vì không thể giải thích rõ việc giữ nguyên lãi suất, dẫn tới lợi suất trái phiếu Mỹ dài hạn nhảy vọt. Nếu lần này tiếp tục mơ hồ, thị trường có thể sẽ phản ứng mạnh hơn nữa.

Standard Chartered: Bản thân việc tăng lãi suất là sai lầm chính sách

Báo cáo phát hành 14/9 của Standard Chartered giữ quan điểm hoàn toàn ngược lại, khẳng định Fed nên giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp này và cho rằng việc nâng lãi suất hiện tại vẫn là “lựa chọn chính sách sai lầm”.

Lập luận cốt lõi của Standard Chartered là: có khả năng chỉ số lạm phát lõi hiện nay đang bị đánh cao hơn thực tế. CPI siêu lõi mà ngân hàng này theo dõi đã giảm mạnh quay về dải bình thường của những năm 2010. Chỉ số CPI chuỗi lõi và PCE lõi có sự phân kỳ rõ rệt gần đây, trong đó CPI chuỗi phản ánh chi tiêu thực tế của người tiêu dùng tốt hơn, diễn biến gần đây rất xứng đáng được người làm chính sách chú ý. Ngoài ra, nhiều phân tích nội bộ Fed cho rằng thuế quan góp phần khoảng 0,7 điểm phần trăm vào lạm phát PCE, khi nguồn thu thuế này đạt đỉnh trong quý 4 năm 2025, tác động lạm phát dự kiến sẽ yếu đi dần trong vài tháng tới.

Standard Chartered cũng chỉ ra rằng, việc thị trường định giá đã hình thành ràng buộc ngược lên chính sách, tồn tại nguy cơ vòng phản hồi "thị trường nâng kỳ vọng, chính sách củng cố kỳ vọng thị trường". Ngay trong bài phát biểu Jackson Hole, Waller cũng từng cảnh báo nếu thị trường phụ thuộc quá nhiều vào các hướng dẫn của Fed, còn Fed lại dựa vào giá thị trường, người ra quyết định chính sách có thể bỏ qua thay đổi kinh tế mới và gia tăng rủi ro sai lầm chính sách.

Về lý do bỏ phiếu, Standard Chartered cho rằng FOMC tháng 7 đã có ba thành viên ủng hộ tăng lãi suất, muốn tăng tiếp trong tháng 9 sẽ cần thêm ít nhất bốn thành viên vốn thiên về giữ nguyên chuyển sang tăng, mới đủ ngưỡng 7 phiếu. Standard Chartered cho rằng, dữ liệu hiện tại chưa đủ để kết hợp được điều kiện đó.

Định giá tài sản và canh bạc biến động: Thị trường sẽ ứng phó ra sao?

Nhóm nghiên cứu biến động lãi suất của Goldman Sachs trong báo cáo ngày 15/9 chỉ ra, biến động ngụ ý của lãi suất Mỹ chủ yếu vẫn duy trì ở ngưỡng thấp trong suốt quá trình lợi suất lên cao, nhưng tuần trước đợt bán tháo đi kèm biến động tăng lên rõ rệt. Sau khi loại trừ các yếu tố kinh tế vĩ mô chung, biến động ngụ ý của lãi suất Mỹ hiện đã tăng từ vùng thấp lên gần mức trung bình, tức là thị trường nhạy cảm hơn trước viễn cảnh đường lối chính sách có thể biến động nhiều hơn.

Goldman Sachs cho rằng, giả sử Fed tăng lãi suất đúng dự kiến 25 điểm, đà đi của biến động tiếp theo phụ thuộc chủ yếu vào SEP và các tín hiệu trong buổi họp báo. Nếu dot plot cho thấy chỉ một hoặc hai lần tăng kèm nhấn mạnh phụ thuộc dữ liệu, dù không triệt tiêu hết bất định phía trước thì biến động có thể sẽ hạ nhiệt đôi chút và làm dẹt đuôi đường cong lợi suất.

Nghiên cứu lịch sử của Goldman Sachs cho thấy, khi thị trường đã định giá xác suất tăng lãi suất ở mức 75%-90%, kịch bản bất ngờ ôn hòa (là tăng như dự kiến) thường đem lại kết quả bán biến động tốt nhất, củng cố đánh giá rằng nếu “tăng như dự kiến + thông điệp ôn hòa” thì biến động có thể phần nào dịu lại.

Ngược lại, nếu Fed bất ngờ giữ nguyên lãi suất, Goldman Sachs tin rằng đây sẽ gây va chạm lớn trên toàn bộ mặt bằng biến động——không những không làm xác suất tăng giảm đi trong tương lai mà còn khiến lo ngại lạm phát và bù kỳ hạn vẫn nguyên, thậm chí còn làm bất định đầu kỳ tăng mạnh thêm. Cuộc họp của ECB tuần trước là ví dụ: tín hiệu diều hâu mạnh kết hợp việc tăng lãi suất đã đẩy biến động ngắn hạn lên cao rồi lan ra cả đường cong.

Trong kịch bản cơ sở, Goldman Sachs dự đoán nếu dữ liệu lạm phát tiếp theo đủ ôn hòa thì Fed sẽ tạm dừng nâng lãi suất sau cuộc họp tuần này và biến động sẽ hạ nhiệt khi rủi ro tăng lãi suất giảm dần.

Theo phân tích kịch bản từ nhóm chiến lược JPMorgan, nếu Fed tăng lãi suất mà không đưa tín hiệu định hướng (kịch bản chuẩn), chỉ số S&P 500 có thể tăng 25-75 điểm cơ bản; nếu Waller bất ngờ phát đi thông điệp mạnh mẽ về việc “đập tan lạm phát”, chứng khoán Mỹ có thể đối mặt với mức giảm 1% đến 2%.

Rủi ro đuôi nguy hiểm nhất là kịch bản “bất ngờ không tăng lãi suất”, điều này không chỉ khiến lãi suất đầu kỳ bị định giá lại theo hướng ôn hòa mà còn khiến lợi suất dài hạn tăng vọt vì lo ngại lạm phát và mất uy tín, đường cong lợi suất trở nên cực kỳ dốc và có thể gây bán tháo trên thị trường chứng khoán.