Hy vọng ngừng bắn giữa Mỹ và Iran lại gặp trở ngại! Trump từ chối kế hoạch bảy ngày của Iran, áp lực lạm phát dưới giá dầu 100 USD khó giảm.

Theo ứng dụng tài chính thông minh, một số phương tiện truyền thông dẫn lời nguồn tin thân cận tiết lộ rằng Tổng thống Mỹ Trump đã từ chối đề xuất ngừng bắn bảy ngày của Iran và nói với các trợ lý rằng dự kiến sẽ nối lại cuộc tấn công vào Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11. Trước đó, chính phủ Iran từng cho biết họ hy vọng thông qua việc mở lại eo biển, nối lại đàm phán hạt nhân để Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran, tuy nhiên Iran cũng khẳng định sẽ không linh hoạt trong chương trình hạt nhân, sẽ không từ bỏ quyền lợi bao gồm làm giàu uranium.

Tiến trình ngoại giao nhằm giảm căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục đối mặt trở ngại lớn, việc eo biển Hormuz có thể trở lại thông thương ổn định hay không vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu và kỳ vọng lạm phát. Mâu thuẫn lớn mới nhất giữa hai bên nằm ở việc cả hai đều muốn giữ công cụ gây áp lực cho mình, đồng thời yêu cầu bên kia nhường nhịn lợi ích thực chất trước.

Theo các nguồn tin thân cận và các bên hòa giải khu vực được truyền thông trích dẫn, điều kiện trao đổi mà Iran đề xuất còn bao gồm giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt xuất khẩu dầu mỏ nhằm giảm tác động tiêu cực của phong tỏa lên nguồn thu ngoại hối và kinh tế trong nước; trong khi phía Mỹ muốn tiếp tục tận dụng áp lực kinh tế để giành các thỏa thuận hạt nhân và an ninh khu vực có lợi hơn. Quan chức Mỹ cho rằng, hoạt động hộ tống đã giúp một số tàu dầu đi qua eo biển, do đó hiện tại chưa cần phải dỡ bỏ phong tỏa để đổi lấy việc thông thương. Thế bế tắc hiện nay là: Iran gắn việc khôi phục vận tải với nới lỏng kinh tế, còn Mỹ lại muốn duy trì phong tỏa nhưng đồng thời cải thiện vận tải biển.

Đề xuất "kế hoạch bảy ngày" còn bao gồm một khung thực hiện theo giai đoạn. Ngoại trưởng Iran Araghchi công khai giới thiệu, nếu Mỹ đồng ý, trước tiên phải thực hiện các biện pháp liên quan trong vòng 4 đến 5 ngày, tiếp đó ngày thứ sáu khôi phục thông thương eo biển, ngày thứ bảy bắt đầu đàm phán thỏa thuận cuối cùng. Như vậy, khôi phục vận tải, bắt đầu đàm phán và đạt được thỏa thuận hạt nhân là ba giai đoạn khác nhau. Trước khi thông tin từ chối kế hoạch xuất hiện, quan chức Mỹ vẫn mô tả các cuộc tiếp xúc qua bên trung gian là tích cực và mang tính xây dựng, cho thấy hai bên vẫn giữ nguyên kênh trao đổi nhưng mức độ chấp nhận các điều kiện cụ thể còn khá khác biệt.

Hạn chế chính trị và quân sự cũng khiến con đường tiếp theo trở nên không chắc chắn. Trump công khai nhấn mạnh rằng xử lý vấn đề hạt nhân Iran sẽ không bị chi phối bởi lợi ích bầu cử; trong khi các quan chức Mỹ mô tả rõ nhận định quân sự là sau bầu cử giữa kỳ mới là cửa sổ hành động khả thi. Đồng thời, phía Mỹ còn phải cân nhắc dự trữ vũ khí và các xung đột tiềm năng khác. Về phía Iran, nỗ lực ngoại giao nhằm làm dịu áp lực kinh tế cùng tồn tại với lập trường của Vệ binh Cách mạng quyết giữ điều kiện cũ và sẵn sàng kéo dài đối đầu, càng khiến việc kế hoạch nhận được sự ủng hộ và thực thi trong nội bộ trở nên khó khăn hơn. Các nhà đầu tư cần chú ý là liệu các lập trường này có thể chuyển thành hành động cụ thể, cũng như vận tải năng lượng thực tế qua eo biển Hormuz và eo biển Mandeb hiện đang bị đe dọa bởi phiến quân Houthi có thể liên tục phục hồi hay không.

Giá dầu lịch sử trên trăm đô khó thoái lui——Sự không chắc chắn về phục hồi nguồn cung đang kéo dài áp lực lạm phát

Thị trường năng lượng liên tục phản ánh khả năng đột phá ngoại giao và thực tế nguồn cung vẫn bị hạn chế. Ngày 25 tháng 9, giá kết toán hợp đồng tương lai dầu Brent giảm 2,1% còn 104,32 USD/thùng; WTI giảm 2,3% còn 92,41 USD. Đợt giảm này chịu tác động từ hy vọng ngừng bắn và khả năng Mỹ hạn chế xuất khẩu dầu diesel. Do đó, tin tức mới nhất về việc Trump từ chối đề xuất không thể suy ngược thành lý do khiến giá dầu tăng trong ngày. Điều đáng chú ý là sau khi giảm, Brent vẫn giữ ở mức cao lịch sử trên 100 USD, cho thấy thị trường vẫn chưa tin tưởng hoàn toàn nguồn cung năng lượng Trung Đông có thể nhanh chóng trở lại bình thường.

Xét về cung cầu thực tế, việc khôi phục vận tải không chỉ là làm sao tàu có thể qua eo biển, mà còn liên quan đến bốc dỡ tại cảng, bảo hiểm, tổ chức vận chuyển và từng bước khôi phục sản xuất đầu nguồn. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ trong dự báo tháng 9 ước tính, tồn kho dầu toàn cầu đã giảm khoảng 400 triệu thùng trong năm và dự báo ràng buộc xuất khẩu của Trung Đông sẽ tiếp diễn một thời gian, sản lượng dầu thô khu vực sẽ chỉ trở lại mức trung bình trước xung đột vào quý 2/2027; số liệu dự báo cập nhật đến ngày 3 tháng 9. Xu hướng giảm tồn kho đồng nghĩa lượng đệm chống sốc cung ngày càng ít, làm các cuộc tấn công mới, thay đổi phong tỏa và diễn biến đàm phán càng dễ gây biến động giá cả.

Trong khi đó, các tuyến vận tải thay thế ngoài Hormuz cũng chịu tác động của xung đột khu vực. Các cuộc tấn công của phiến quân Houthi vào Saudi đã làm tăng lo ngại về an toàn các cơ sở sản xuất dầu và kênh xuất khẩu. Hệ quả kinh tế là: dù một phần dầu có thể tránh Hormuz, các tuyến thay thế vẫn phải vận hành ổn định mới có thể liên tục giảm bớt căng thẳng nguồn cung toàn cầu. Suy ra, nếu thỏa thuận ngừng bắn vẫn chưa được thực hiện, trạng thái chi phí vận tải cao, phí bảo hiểm lớn và liên tục tiêu hao tồn kho có thể kéo dài, khiến lạm phát năng lượng từ cú sốc giá ngắn hạn thành áp lực chi phí doanh nghiệp và sức mua người dân lâu dài hơn.

Từ áp lực lạm phát năng lượng đến lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng cao

Giá năng lượng duy trì ở mức cao sẽ khuếch đại tác động lên thị trường tài chính thông qua sự dai dẳng của lạm phát và kỳ vọng chính sách tiền tệ. Fed đã công bố tăng lãi suất 25 điểm cơ bản đúng như dự kiến vào ngày 16/9, nâng phạm vi lãi suất quỹ liên bang lên 3,75%—4,00%, đồng thời nhấn mạnh lạm phát vẫn ở mức cao. Điều chính sách thật sự quan tâm là liệu cú sốc năng lượng có tiếp tục lan sang các mặt hàng, dịch vụ khác và kỳ vọng lạm phát công chúng hay không——tức là một khi doanh nghiệp liên tiếp chuyển giao chi phí vận tải và đầu vào, thị trường có thể sẽ nâng đường đi chính sách lãi suất tương lai, đồng thời yêu cầu bù đắp lớn hơn để nắm giữ trái phiếu dài hạn.

Áp lực này đã thể hiện rõ ràng trên thị trường trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm trở lên. Ngày 25/9, lợi suất trái phiếu 10 năm trong phiên có lúc chạm 5,23%, cao nhất kể từ 2007, sau đó giảm về quanh 5,16% cùng đà giảm giá dầu; lợi suất kỳ hạn 30 năm có lúc chạm gần 5,53%, mức cao nhất từ 2004, đóng cửa ở khoảng 5,49%. Lợi suất dài hạn vừa chịu tác động kỳ vọng lãi suất ngắn hạn tương lai, vừa bị ảnh hưởng bởi phần bù kỳ hạn, không hoàn toàn chỉ do giá dầu, nhưng tốc độ phục hồi nguồn cung năng lượng yếu thực sự kéo dài rủi ro lạm phát. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm—"mỏ neo định giá tài sản toàn cầu"—nếu duy trì ở mức cao cũng sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến huy động vốn doanh nghiệp, vay mua nhà của người dân và định giá cổ phiếu.

Ở khía cạnh lý thuyết, lợi suất trái phiếu 10 năm cũng tương ứng với chỉ số lãi suất phi rủi ro r trong mô hình định giá cổ phiếu DCF—trong bối cảnh các yếu tố khác, nhất là dòng tiền dự tính (tử số) không thay đổi rõ rệt, ví dụ mùa báo cáo tài chính, tử số không có chất xúc tác tích cực, nếu mẫu số càng tăng hoặc ở vùng cực đại trên 5% lâu dài, định giá những cổ phiếu công nghệ liên quan AI, trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao và các tài sản rủi ro như tiền mã hóa có thể đối mặt nguy cơ sụp đổ.

Đồng USD cũng được hỗ trợ bởi kỳ vọng lãi suất tương đối. Dữ liệu ngày 25/9 cho thấy, trader định giá xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 10 là khoảng 66%, tăng so với khoảng 58% của một tuần trước; chỉ số USD giảm về khoảng 100,95 cùng giá dầu, nhưng vẫn có cơ hội tăng tuần thứ hai liên tiếp. Nghĩa là, việc giao dịch chủ yếu chịu ảnh hưởng tổng hợp của lạm phát năng lượng, lộ trình lãi suất Mỹ và dòng vốn xuyên biên giới, chứ không chỉ ngắn hạn bởi tâm lý trú ẩn.

Xét theo chiến lược đầu tư, giá dầu cao hỗ trợ cho dòng tiền doanh nghiệp năng lượng, trong khi mức lãi suất cao kiềm chế định giá các tài sản khác có thể cùng tồn tại. Với các doanh nghiệp năng lượng thượng nguồn có sản lượng ổn định, kiểm soát chi phí, kênh vận tải tin cậy thì giá dầu cao hơn giúp mở rộng dòng tiền, hỗ trợ trả nợ, cổ tức, mua lại cổ phiếu; với hãng hàng không, vận tải và một số ngành sản xuất, chi phí vận hành và logistics trực tiếp tăng. Đối với doanh nghiệp công nghệ và hạ tầng AI, tác động vĩ mô chính là chi phí vốn và tỷ lệ chiết khấu dòng tiền tương lai tăng cao. Do đó, những điểm theo dõi giá trị nhất thời gian tới là liệu sản lượng vận chuyển qua eo biển có liên tục phục hồi, tồn kho có thể ngừng giảm hay không, cùng kỳ vọng lạm phát và lợi suất trái phiếu dài hạn có hạ nhiệt đồng thời——các biến số này sẽ quyết định thị trường tái phân bổ định giá như thế nào cho cổ phiếu năng lượng và các mã tăng trưởng liên quan tính toán AI.