Triển vọng trước cuộc họp chính sách của Ngân hàng Trung ương Anh: áp lực lạm phát trong nước cuối cùng đã được giải tỏa, chiến sự tại Iran khiến "giữ nguyên lãi suất" trở thành đồng thuận duy nhất

Ứng dụng tài chính Zhihui cho biết, chỉ còn ba ngày nữa là đến quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Anh vào thứ Năm tuần này, Thống đốc Andrew Bailey cuối cùng cũng đã chờ được một câu chuyện nội bộ hoàn toàn khác so với những năm trước – áp lực lạm phát nội địa sâu sắc của Anh đang giảm nhanh hơn dự kiến.

Điều này giúp Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) giành được thời gian quý giá để quan sát trong bối cảnh làn sóng năng lượng mới do chiến tranh Iran–Mỹ gây ra. Mặc dù thị trường về cơ bản đã xác định rằng lãi suất tuần này sẽ giữ nguyên ở mức 3,75%, nhưng tranh luận về việc tăng lãi suất hay tiếp tục giảm trong tương lai vẫn chưa hạ nhiệt.

Lạm phát nội địa "giảm mạnh"

Trong nhiều năm, vấn đề lạm phát của Anh đã làm bối rối các nhà kinh tế và nhà hoạch định chính sách. Ngay cả khi các cú sốc chuỗi cung ứng toàn cầu hậu đại dịch Covid đã lắng dịu và các nước láng giềng lần lượt ổn định đạt mục tiêu lạm phát, Ngân hàng Trung ương Anh vẫn phải đối mặt với áp lực giá nội địa độc nhất và dai dẳng. Hiện nay, tình hình này đang thay đổi đáng kể.

Dữ liệu mới nhất đã vẽ nên một bức tranh rõ ràng về việc lạm phát nội địa đang hạ nhiệt với tốc độ nhanh. Chỉ số đo lường áp lực nội địa trực tiếp nhất – các mặt hàng và dịch vụ trong giỏ hàng tiêu dùng ít phụ thuộc vào nhập khẩu nhất như tiền thuê nhà, cắt tóc, bia, v.v. – tỷ lệ đóng góp vào lạm phát tổng thể đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ khi xung đột Nga–Ukraine bùng phát đầu năm 2022. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tổng thể trên cơ sở năm đã giảm xuống 2,6%, mức thấp nhất trong vòng 15 tháng, và dữ liệu chính thức đã thấp hơn dự báo ba tháng liên tiếp.

Tiến triển trong lĩnh vực tiền lương cũng giúp các quan chức ngân hàng trung ương cảm thấy yên tâm hơn. Là nguyên nhân chính làm tăng chi phí doanh nghiệp Anh trước đây, tốc độ tăng lương cơ bản của khu vực tư nhân đã giảm xuống dưới 3%, lần đầu tiên kể từ năm 2020, cấp độ này được xem là phù hợp với mục tiêu lạm phát 2% của ngân hàng trung ương. Đồng thời, tăng trưởng kinh tế yếu, thị trường lao động từng rất căng thẳng cũng đang hạ nhiệt rõ rệt – số lượng vị trí tuyển dụng giảm, thất nghiệp tăng, lợi thế yêu cầu tăng lương mạnh của người lao động đang dần biến mất.

Simon French, nhà kinh tế trưởng của Panmure Liberum nhận định: "Có thể nói, các dữ liệu hiện tại cho thấy áp lực chi phí nội địa thấp hơn bất cứ thời điểm nào kể từ đại dịch. Do đó, lập luận về việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ đang dần yếu đi khá nhanh."

Bruna Skarica, nhà kinh tế trưởng của Morgan Stanley tại Anh cũng chỉ ra dù tổng thể lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu, ai cũng biết dữ liệu tháng 7 sẽ tăng trở lại, "nhưng lạm phát cốt lõi dịch vụ đã giảm một năm, hầu như tất cả các chỉ số tăng lương cũng đang giảm dần".

Sóng chấn chiến tranh Iran: Giá dầu trở lại mốc 100 USD

Nếu không vì một cuộc xung đột địa chính trị bất ngờ, Ngân hàng Trung ương Anh có thể đã lên được lộ trình giảm lãi suất một cách thong dong hơn. Đầu năm nay, thị trường từng dự báo năm 2026 sẽ có nhiều lần giảm lãi suất, nhưng sự bùng nổ của chiến tranh Iran đã hoàn toàn đảo ngược viễn cảnh này. Chiến sự khiến giá dầu quốc tế gần đây trở lại trên 100 USD/thùng, tác động của chi phí năng lượng tăng vọt lại hiện hữu rõ rệt.

Cú sốc trực tiếp nhất đã ảnh hưởng đến các hộ gia đình Anh. Do điều chỉnh giới hạn giá điện, hóa đơn năng lượng của người dân Anh đã tăng vọt 13% vào tháng 7. Điều này gần như chắc chắn sẽ chấm dứt điểm thấp giai đoạn của CPI mới thiết lập, đẩy lạm phát tăng trở lại từ dữ liệu tháng 7. Dù gần đây lệnh ngừng bắn ngắn ngủi từng khiến thị trường giảm đặt cược vào tăng lãi suất, nhưng khi chiến sự bùng phát lại, giá tài sản một lần nữa biến động mạnh.

Việc giá năng lượng duy trì ở mức cao cũng làm ngân hàng trung ương lo ngại về "hiệu ứng vòng hai" – doanh nghiệp cố gắng chuyển chi phí tăng lên người tiêu dùng, người lao động thì đòi tăng lương để bù đắp chi phí sinh hoạt, kéo theo vòng xoáy tăng lương – tăng giá. Đây chính là nguồn gốc nỗi lo của các thành viên MPC có quan điểm diều hâu.

Mối lo của phe diều hâu có bị thổi phồng?

Đại diện là nhà kinh tế trưởng Huw Pill và thành viên xác lập lãi suất Megan Greene, phe diều hâu trước đây không chỉ cảnh giác với cú sốc giá dầu mà còn lo lắng rằng áp lực lạm phát nội địa đã chững lại trước khi chiến tranh Iran bùng nổ. Tuy nhiên, hiện tại những lo ngại này dường như đang bị phóng đại quá mức.

Trong vài tháng xảy ra xung đột, dữ liệu lạm phát thực tế của Anh thấp hơn nhiều so với các dự báo nội bộ của ngân hàng trung ương khi chiến sự mới bắt đầu.

Paul Dales, nhà kinh tế trưởng Anh tại Capital Economics, cho rằng bất ngờ từ xu hướng lạm phát giảm liên tục có nghĩa là "trước khi chiến tranh Iran bắt đầu, động lực giảm phát trong hệ thống kinh tế mạnh hơn chúng tôi dự đoán". Thị trường lao động yếu khiến người lao động không có nhiều lợi thế đàm phán, nhu cầu tiêu dùng yếu cũng khiến doanh nghiệp không thể đẩy giá bán, qua đó hạn chế việc chuyển chi phí tăng lên người tiêu dùng.

Báo cáo mới nhất do các đại lý địa phương của Ngân hàng Trung ương Anh công bố hôm thứ Sáu tuần trước cũng xác nhận nền tảng vĩ mô ôn hòa này: Do nhu cầu tiêu dùng yếu, các siêu thị dự kiến lạm phát thực phẩm sẽ tiếp tục giảm. Giá so với cùng kỳ năm trước của các cửa hàng quần áo, giày dép, đồ gia dụng và nội thất đều giảm, cho thấy các nhà bán lẻ buộc phải tăng mức chiết khấu để hút khách hàng thận trọng. Yếu tố nội địa hiện trở thành lực kéo giảm rõ rệt hơn trên cán cân hiện tại.

Làn sóng nhẹ của chính phủ mới và dao động của thị trường

Thủ tướng mới Andy Burnham cùng Bộ trưởng Tài chính ông bổ nhiệm John Healey cũng mang đến lực đẩy nhẹ về phía giảm lạm phát. Chuỗi động thái mới đây của chính phủ, như cắt giảm VAT điện sinh hoạt, áp trần giá vé nhiều tuyến xe buýt, Paul Dales từ Capital Economics nhận định "điều này sẽ tạo ra tác động hạ nhẹ với dự báo CPI của ngân hàng trung ương".

Tuy nhiên, với cuộc họp thứ Năm tuần này, mọi thay đổi trên chủ yếu củng cố lý do "án binh bất động" thay vì chỉ ra hướng mới. Định giá thị trường đã phản ánh kỳ vọng rõ ràng rằng lãi suất sẽ giữ nguyên ở 3,75%.

Daniel Mahoney, chuyên gia kinh tế Anh cấp cao của ngân hàng SEB cho rằng: "(Dữ liệu lạm phát tháng 6) không thay đổi bất kỳ cân nhắc nào liên quan đến quyết định lãi suất tháng 7. Thị trường tài chính đang định giá hai lần tăng lãi suất trước tháng 3 năm tới, nhưng thị trường lao động Anh tương đối yếu cùng với bất ổn địa chính trị lớn, có nghĩa là MPC nhiều khả năng tiếp tục giữ quan điểm 'quan sát' và giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp này."

Danni Hewson, Trưởng bộ phận phân tích tài chính của AJ Bell cũng đồng tình, cho rằng dữ liệu lạm phát giúp ngân hàng trung ương có thể chờ thêm một tháng để cân nhắc lựa chọn, xu hướng "án binh bất động" tuần tới sau công bố dữ liệu càng được củng cố. "Nhưng thách thức thực sự sẽ nằm ở tháng 9. Khi đó, sự bất đồng trong kết quả bỏ phiếu và dự báo mới nhất sẽ được nhà đầu tư theo dõi sát sao, để tìm manh mối xem cần tăng lãi suất bao nhiêu lần cho đến khi có thể kiểm soát kinh tế."

Nửa cuối năm mờ mịt và con đường còn lại đến 2026

Nhìn về phía trước, triển vọng vẫn hết sức mù mờ. Thị trường tiền tệ dao động mạnh trước những tin tức địa chính trị lặp đi lặp lại, từ lúc chỉ kỳ vọng một lần giảm lãi suất trong năm, gần đây lại có xu hướng tính tới hai lần tăng, sau đó lại biến động mạnh vì các trục trặc trong thỏa thuận hòa bình. Đáng chú ý, giá mà thị trường thể hiện không đồng nghĩa các nhà kinh tế tin ngân hàng trung ương sẽ nhất định làm theo.

Năm ngoái, Ngân hàng Trung ương Anh đã bốn lần giảm lãi suất, đưa lãi suất cơ bản về mức hiện tại. Một số nhà phân tích và kinh tế cho rằng mức lãi suất trung tính của chu kỳ này có thể quanh 3%, nghĩa là toàn bộ chu kỳ này có thể chỉ còn ba đợt giảm nữa, và khi lãi suất tiệm cận ngưỡng đó, khoảng cách giữa các lần giảm có thể sẽ kéo dài hơn.

Tuy nhiên, trong môi trường hiện tại, ngay cả nhận định này cũng đầy biến số. Cuộc họp tiếp theo vào 17/9, cùng với các dự báo kinh tế cập nhật của ủy ban và thành phần bỏ phiếu, sẽ là thời điểm then chốt để làm rõ đường hướng chính sách.