Can thiệp hàng trăm tỷ có phải chỉ trị phần ngọn mà không trị tận gốc? Đấu giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm thất bại thảm hại, lợi suất tăng vọt áp sát ngưỡng cảnh báo 2,90%

Đợt đấu giá trái phiếu chính phủ Nhật Bản mới nhất đã gặp thất bại nặng nề, khiến thị trường thu nhập cố định toàn cầu tiếp tục chịu áp lực. Kết quả đấu giá lần này tệ hại hiếm thấy trong nhiều năm gần đây, sự bất mãn của thị trường đối với lập trường chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang được giải phóng tập trung thông qua thị trường trái phiếu.

Hôm thứ Ba, Nhật Bản đã tổ chức cuộc đấu giá trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm lần đầu tiên kể từ sau đợt can thiệp tỷ giá lớn gần đây, kết quả gây thất vọng lớn cho thị trường. Giá giao dịch trái phiếu giảm mạnh, ghi nhận mức giảm lớn thứ hai kể từ đầu thế kỷ này; giá bổ sung lao dốc xuống 2,56, thấp hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử là 3,3, đây cũng là mức thấp nhất kể từ tháng 5 năm 2025 và đứng thứ ba kể từ năm 2015.

Do ảnh hưởng từ kết quả này, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản đã ngay lập tức tăng 5 điểm cơ bản lên 2,87%, tiến sát đỉnh gần đây là 2,90% vào tháng 7, hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ Nhật Bản cũng giảm 34 điểm cơ bản xuống 126,37.

Cú sốc từ đấu giá lần này đã lan tỏa ra bên ngoài. Theo chiến lược gia Bloomberg Mark Cranfield cảnh báo, "Việc phát hành trái phiếu lần này tệ đến mức có thể gây tác động tiêu cực tới trái phiếu chính phủ Mỹ và các nước G10 khác." Nếu lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản vượt qua đỉnh tháng trước, "nhiều khả năng sẽ tạo nên ảnh hưởng tiêu cực mạnh mẽ đối với các thành viên G10, từ đó lan rộng ra thị trường thu nhập cố định toàn cầu".

Nhu cầu yếu ớt phơi bày khủng hoảng niềm tin thị trường

Nhiều chỉ số trong đợt đấu giá lần này đều cho thấy nhu cầu sụt giảm toàn diện. Giá bổ sung 2,56 không chỉ lệch xa mức trung bình mà còn ghi nhận vùng đáy lịch sử trong 10 năm qua, ngay cả các nhà đầu tư trong nước cũng bất ngờ với kết quả thê thảm này.

Theo phân tích của chiến lược gia Bloomberg Mark Cranfield, "Nhà đầu tư dường như đang phản đối việc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản không thể đưa ra ý định rõ ràng hơn trong việc đối phó với lạm phát và tăng lãi suất nhanh hơn." Phát biểu này cho thấy logic sâu xa đằng sau thất bại của đợt đấu giá: sự bất mãn của thị trường với chính sách chậm trễ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã chuyển từ kỳ vọng sang hành động bán ra thực tế.

Giá giao dịch thấp nhất cũng thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của thị trường trước khi đấu giá, càng chứng minh cho sự rút lui toàn diện từ phía nhu cầu.

Sự nghi ngờ về hiệu quả can thiệp tỷ giá hàng trăm tỷ USD

Thất bại thảm hại của đợt đấu giá này khiến dư luận đặt câu hỏi về hiệu quả thực sự của các đợt can thiệp tỷ giá lớn gần đây của Nhật Bản. Tỷ giá USD/JPY trước đó từng giảm xuống mức thấp 155,20, nhưng đến hiện tại đã phục hồi gần 300 điểm cơ bản, xóa sạch một phần ba hiệu ứng can thiệp, trong khi chi phí Nhật Bản phải bỏ ra gần 10 tỷ USD.

Theo chiến lược gia Bloomberg Ven Ram chỉ ra, "Đợt đấu giá trái phiếu mới nhất của Nhật Bản phản ứng yếu ớt cho thấy làn sóng can thiệp tỷ giá gần đây không thể đảo ngược sự mất niềm tin của thị trường vào tài sản Nhật Bản." Ông nhấn mạnh thêm:

"Mặc dù sự can thiệp phối hợp Nhật-Mỹ đã hỗ trợ đồng yên, nhưng các hành động tiếp theo không nên đến từ Bộ Tài chính Mỹ hay Bộ Tài chính Nhật Bản, mà nên xuất phát từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản."

Nhận định này đi thẳng vào vấn đề cốt lõi: các biện pháp can thiệp ở cấp tài chính có hiệu lực hạn chế trước sự thiếu hụt niềm tin mang tính cấu trúc, điều thị trường cần là tín hiệu rõ ràng từ chính sách tiền tệ.

Tiến thoái lưỡng nan giữa tăng lãi suất và ổn định thị trường trái phiếu

Thế tiến thoái lưỡng nan của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản là bối cảnh căn bản của vòng biến động thị trường lần này. Thị trường trái phiếu Nhật Bản là thị trường lớn thứ hai toàn cầu về quy mô, trong đó khoảng một nửa lượng trái phiếu đang do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nắm giữ. Trong bối cảnh này, việc tăng lãi suất một cách vội vàng có thể làm lung lay nền tảng của thị trường lớn và đầy rủi ro này.

Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất thấp cũng mang lại cái giá không nhỏ. Các nhà phân tích chỉ ra rằng, trừ khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thực sự hành động, tăng lãi suất ngoài chu kỳ đánh giá chính sách thông thường, hoặc phát đi tín hiệu sẽ tăng lãi suất liên tục trong tương lai gần, nếu không thị trường trái phiếu sẽ tiếp tục chịu áp lực. Thị trường trái phiếu tiếp tục yếu sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực lên triển vọng đồng yên, tạo thành vòng luẩn quẩn.

Đồng thời, môi trường chung của thị trường trái phiếu toàn cầu cũng không mấy khả quan. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm trong tuần trước đã tăng vọt lên 5,27%, mức cao nhất kể từ năm 2007, đà tăng đồng loạt của lãi suất dài hạn toàn cầu càng thu hẹp không gian chính sách của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản.