Nhà đầu tư nhỏ lẻ Hàn Quốc lại bắt đầu dùng đòn bẩy! Số dư tài trợ vượt 30 nghìn tỷ won, cơ quan quản lý phát cảnh báo

Làn sóng sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân tại Hàn Quốc đang quay trở lại, khiến sự kiên nhẫn của cơ quan quản lý ngày càng cạn kiệt. Sau khi các biện pháp hạn chế đối với ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu tỏ ra không hiệu quả, Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS) đã chuyển trọng tâm sang dư nợ tài trợ cơ bản và quy mô lớn hơn, cảnh báo các công ty chứng khoán rằng nếu tự điều chỉnh ngành không đạt kỳ vọng, sẽ kích hoạt các công cụ giám sát bổ sung.

Ngày 27 tháng 10, Phó Giám đốc phụ trách thị trường vốn của Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc, Seo Jae-wan, đã triệu tập cuộc họp với các Giám đốc rủi ro của 10 công ty chứng khoán lớn tại Yeouido, Seoul, và bày tỏ sự "thất vọng" về hiệu quả tự điều chỉnh của ngành kể từ cuộc họp CRO vào tháng 6. Theo dữ liệu từ Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc, dư nợ tài trợ đã đạt đỉnh 38,63 nghìn tỷ won vào ngày 24 tháng 6 rồi giảm xuống, nhưng tính đến ngày 23 tháng này vẫn ở mức 30,15 nghìn tỷ won, cao hơn con số 27,42 nghìn tỷ won đầu năm.

Cơ quan quản lý cảnh báo rằng, nếu dư nợ tài trợ tiếp tục mở rộng quá mức, việc giá cổ phiếu giảm mạnh sẽ kích hoạt chuỗi thanh lý bắt buộc, gây ra tác động hệ thống cho thị trường. Đối với thị trường, tín hiệu chủ chốt là: sự chịu đựng của cơ quan quản lý Hàn Quốc đối với đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân đang được siết lại một cách hệ thống, và ranh giới chính sách đã mở rộng từ sản phẩm sang dòng vốn.

30 nghìn tỷ won không phải là mức cao tuyệt đối trong lịch sử, nhưng tính bền vững của nó là điều cơ quan quản lý chú ý nhất. Từ đầu năm nay, dù cơ quan quản lý liên tục siết chặt đòn bẩy ETF, tổng lượng giao dịch tín dụng của nhà đầu tư cá nhân không những không giảm mà còn ổn định ở mức cao hơn, cho thấy dòng vốn dưới áp lực quản lý đã chuyển từ ETF đòn bẩy sang kênh tài trợ, chứ không rút khỏi thị trường.

Seo Jae-wan nhấn mạnh trong cuộc họp rằng, nếu dư nợ tài trợ quá lớn, giá cổ phiếu đột ngột giảm sẽ kích hoạt thanh lý bắt buộc dây chuyền, làm mất niềm tin thị trường, ngành cần chủ động xây dựng và thực hiện các biện pháp kiểm soát rủi ro từ đầu. Đây là lần công khai gây áp lực rõ ràng nhất của cơ quan quản lý kể từ tháng 6, và cụm từ "công cụ giám sát bổ sung" được ngoại giới xem là cảnh báo nâng cấp chính sách.

Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc lần này chỉ cảnh báo các công ty chứng khoán mà không ban hành quy định ngay, cho thấy quản lý vẫn ở giai đoạn "gây áp lực – quan sát". Nhưng sử dụng từ "cảnh báo" thay cho "quan tâm", nghĩa là hộp công cụ chính sách đã mở ra, các hành động tiếp theo phụ thuộc vào việc các công ty chứng khoán có chủ động siết tiêu chuẩn giao dịch tín dụng hay không.

Trong nhiều tháng qua, cơ quan quản lý Hàn Quốc đã áp dụng một lộ trình nhất quán để quản lý đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân. Đầu tiên là tăng yêu cầu tiền đặt cọc tối thiểu đối với ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu từ 10 triệu won lên 30 triệu won, dẫn tới số lượng tài khoản giao dịch liên quan giảm từ khoảng 100 nghìn xuống còn 10 nghìn, quy mô giao dịch giảm hơn 60%; sau đó tạm dừng niêm yết mới ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu, và kể từ ngày 19 tháng 8 áp dụng giao dịch mô phỏng bắt buộc trong 5 ngày. Cơ quan quản lý còn thúc đẩy sửa luật, đề xuất trao quyền hạ bội số ETF đòn bẩy từ cố định 2 lần xuống 1,5 lần hoặc 1 lần trong tình huống khẩn cấp.

Việc tái cân bằng ETF đòn bẩy liên quan đến SK Hynix và Samsung Electronics từng dẫn tới biến động mạnh trong phiên của KOSPI, là nguyên nhân trực tiếp khiến cơ quan quản lý tăng tốc siết chặt. Sau khi các biện pháp trên được thực hiện, nhu cầu sử dụng đòn bẩy của nhà đầu tư cá nhân không biến mất mà chuyển sang kênh tài trợ truyền thống. Cảnh báo lần này của Cơ quan Giám sát Tài chính thực chất thừa nhận rằng biện pháp quản lý ETF chỉ giải quyết một phần vấn đề.

Các công ty chứng khoán tham dự đều nhận thức được sự cần thiết phải kiểm soát dư nợ tài trợ và cam kết tích cực phối hợp với yêu cầu quản lý. Được biết, từ tháng này các công ty chứng khoán lớn đã triển khai nhiều biện pháp tự điều chỉnh: từ ngày 1 tháng 10, 10 công ty chứng khoán lớn tự nguyện giới hạn tổng dư nợ tín dụng (bao gồm tài trợ) ở mức dưới 90% tài sản ròng, thấp hơn giới hạn pháp lý là 100%; từ ngày 19, bắt đầu giảm tỷ trọng dư nợ tài trợ đối với cổ phiếu chiếm hơn 15% tổng dư nợ tại mỗi công ty.

Một số công ty chứng khoán đã giảm hạn mức tín dụng cơ sở đối với các cổ phiếu có tỷ trọng tài trợ cao từ 3 triệu won xuống 2 triệu won, hoặc thắt chặt hạn mức tín dụng bằng cách hạ xếp hạng nội bộ cổ phiếu; một số tổ chức khác đã xây dựng hệ thống giám sát thực tế, theo dõi dư nợ tài trợ và biến động giá trong ngày, khi phát hiện tín hiệu cảnh báo tức thời giảm xếp hạng hoặc hạn chế tín dụng.

Cơ quan Giám sát Tài chính cho biết, sắp tới sẽ phối hợp với Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc, tập trung đảm bảo các biện pháp kiểm soát tổng dư nợ tín dụng và tỷ trọng cổ phiếu được triển khai hiệu quả.

Dư nợ tài trợ là nguồn thu quan trọng cho mảng bán lẻ của các công ty chứng khoán Hàn Quốc. Nếu cơ quan quản lý tiếp tục áp dụng các hạn chế bổ sung – ví dụ như tăng tỷ lệ ký quỹ ban đầu, siết quy định về tỷ lệ bảo đảm duy trì hoặc đặt trần tăng trưởng dư nợ – sẽ trực tiếp kìm hãm khả năng mua tài trợ của nhà đầu tư cá nhân, giảm thu nhập lãi của công ty chứng khoán. Đối với thị trường chứng khoán, giao dịch tín dụng của nhà đầu tư cá nhân là thành phần quan trọng cho thanh khoản của KOSPI. Nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc từng ghi nhận bán ròng KOSPI ở mức kỷ lục; nếu kênh tài trợ tiếp tục bị hạn chế, thị trường sẽ mất một nguồn mua biên quan trọng, và có thể gia tăng biến động chỉ số trong bối cảnh tác động từ tái cân bằng ETF đòn bẩy vẫn chưa được hấp thụ hoàn toàn.